28 Oktober 2015

Twee vluchten ooievaars (2)

Het objectieve subject

Nog vol van mijn overwegingen over dieren waar je niet te veel in moet lezen, stuitte ik in W.G. Sebalds De emigrés op ooievaars. Ooievaars: zeldzaam genoeg om door ze verrast te worden, omgeven door een oud geloof dat ze de baby's brengen. En statig, altijd in de verte, een onaanraakbare vogel. Het verschil: bij Sebald zijn het er heel veel. En toen dacht ik ook aan de Britse avonturier Patrick Leigh Fermor, die net zo'n moment beschrijft. Wat voor symbolen zijn dit? Of is dit gewoon iets uitzonderlijks, uitzonderlijk beschreven?

(Lees eerst aflevering 1)

De observatie bij Sebald was me vast niet zo opgevallen als ik het fenomeen niet al eerder beschreven had gezien, bij Patrick Leigh Fermor, in zijn postuum uitgegeven The Broken Road (2014, vertaling Een onvoltooide reis, 2015, door Barbara de Lange). (Hier speelt een interessante paradox: ik kon pas op de Sebald-passage stuiten na er bij Fermor veel uitgebreider over te hebben gelezen. Sommige verrassing heeft een geschiedenis, de herkenning versterkt het gevoel.) Leigh Fermor loopt in dit deel van zijn reisboeken in de balkan en wordt door een herder op de lucht gewezen.

27 Oktober 2015

Twee vluchten ooievaars (1)

Het objectieve subject

Kun je te veel lezen? Ik bedoel, kun je ergens te veel ín lezen? Ik betoogde het in deze pagina's al voor vossen in de literatuur: niet elke vos is voos! In Revisor 10 zocht ik symbolen en betekenissen in literaire vogels, maar vond ik juist ook personages, fenomenen, beelden. Dieren. Een dier is in de eerste plaats ook maar een dier, iets wat beweegt in de struiken of de lucht en een minuut later weer onzichtbaar is. En toen stuitte ik in W.G. Sebalds De emigrés op ooievaars. Zeldzaam genoeg om door ze verrast te worden, omgeven door een oud geloof dat ze de baby's brengen. En statig, altijd in de verte, een onaanraakbare vogel. Het verschil: bij Sebald zijn het er heel veel. En toen dacht ik ook aan de Britse avonturier Patrick Leigh Fermor, die net zo'n moment beschrijft. Wat voor symbolen zijn dit? Of is dit gewoon iets uitzonderlijks, uitzonderlijk beschreven?

(Morgen aflevering 2)

22 Oktober 2015

Zinnetjes

En de winnaar is... IX

Ik ving een gesprek op.

*

Er is één Nederlandse literaire prijs die gaat over stijl. Enig idee?
Ik heb werkelijk geen idee. Die prijzen zijn toch allemaal marketinggericht. Verkoop. Publiciteit. Onder het mom van literair en het beste boek en zo. Stijl telt wel mee, maar komt op plek vijf of zes.
Vijf of zes na wat?
Na status van het boek, bekendheid, naam en persoonlijkheid van de schrijver, nieuwswaarde en nog iets. Hou het op verkoopbaarheid bij de keten die de prijs sponsort.
En toch is er één prijs die alleen naar stijl kijkt.
Zeg het me.

21 Oktober 2015

Gisteravond 20 oktober in Kapitein Zeppos spraken vijf schrijvers over dochters, presenteerden we nummer tien, namen we afscheid van redacteurs en verwelkomden er een. Elke Geurts las een deel van 'De parallelweg' (meer in Lastmens en andere verhalen), Jente Posthuma las uit 'Op reis', Marja Pruis begon aan de column 'Dochter' maar pakte toen het vrolijker 'The Image as Burden' op, Marieke Rijnveld las uit Kalfsvlies en Revisor 10, Ivo Victoria las het huiveringwekkende achtste deel van 'Louis Stevens is de man', en Gustaaf Peek las uit de Revisor.
En toen zei ik dit.

Dames en heren, voordat we allemaal het glas heffen op Revisor 10, wil ik de geschiedenis in, en op naar de toekomst. Het moet in december 2009 geweest zijn dat Gustaaf Peek me vroeg om redacteur van de Revisor te worden. In de trein terug, die avond, schreef ik hem.

‘Beschouw deze mail als een sollicitatiebrief, of een ontslagbrief, naar gelang je met mijn twijfels en overtuigingen in kan stemmen.’

20 Oktober 2015

U bent van harte welkom op dinsdag 20 oktober a.s. in Kapitein Zeppos, Gebed Zonder End 5 te Amsterdam. Aanvang: 17.00 uur. (Toegang gratis, aanmelding gewenst.)

In Revisor 10 onder de huidige redactie staat nieuw werk van László Krasznahorkai, Anke Cuijpers, Alfred Schaffer, Jeroen Dera, Charlotte Van den Broeck, Erik Lindner, Jente Posthuma, Sylvie Marie, Jan van Mersbergen, Jowi Schmitz, Daan Stoffelsen, Marieke Rijneveld, Erik Rozing en Gustaaf Peek. Proza, poëzie, essay, met meisjes en mannen en de dood, vogeltjes, tapas in kleine barren, het falen van de poëziekritiek, en veel, veel meer.

20 Oktober 2015

Kort

2015-2

Vandaag wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl las u al de inleidingen bij de bijdragen. Lees nu het hele nummer. Abonneer u, koop het nummer los.

De korte vorm is onze vorm. Het korte verhaal, het gedicht, het essay. Daarin kan een donkergroene agapornis grootse menselijkheid oproepen, het beeld van een bij in je mond je wereld veranderen, de vraag over wat goede poëziekritiek is je lezen verdiepen. Weinig volstaat.

Niettemin is dit nummer nog geconcentreerder dan de vorige twee nummers. De sprekers spreken afgebeten. ‘Zwijg,’ roept er een. ‘Los,’ schreeuwt een ander. ‘Bêh bêh,’ zegt een derde. Laat het proza van László Krasznahorkai (Man Booker International Prize 2015) de uitzondering zijn die de regel... Er zijn geen regels. ‘Schijt aan de Akropolis.’

19 Oktober 2015

Morgen wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Gustaaf Peek (1975) is bekend als romancier. Na het succes van Ik was Amerika en Godin, held is het raadzaam zijn eerste twee boeken te (her-)lezen, Armin en Dover, vertellingen die in weerwil van alle discussies over literatuur en engagement wereldse zaken beschrijven, zoals een tomatencontainer met 58 stikkende vluchtelingen op een vrachtschip of de vereniging Lebensborn die het geboortecijfer moet verhogen van het Arisch ras – en de vraag wat daarmee aan het eind van de Tweede Wereldoorlog gebeurt. Minder bekend is dat aan die boeken een dichterschap ten grondslag ligt. Na zijn studie publiceerde Peek gedichten in tijdschriften als Lava, De Tweede Ronde, Tzum en Nymph. Een ‘zijsprong / over de soortgrens’ (Erik Menkveld) is dat niet, de ingehouden gedichten hebben hun eigen toon en thematiek. Vaders en dochters bevolken deze gedichten, waarin met rake beelden er een kier naar de waarneembare wereld komt. ‘Alleen een vrouw zal de tekeningen opmerken / Bij de navel, de rendieren rond het geslacht.’

19 Oktober 2015

Morgen wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Een goed beroep, dat is voor schrijvers een van de moeilijkste dingen om een karakter mee te geven. Veel schrijvers komen niet verder dan ‘schrijver’. Rob Waumans koos voor zijn debuut een parkeerwachter, een erg goede keuze. Boksers, stratenmakers, proefdierverzorgers bevolken de romans van Jan van Mersbergen. Erik Rozing (1976) debuteert in januari bij Meulenhoff met de roman De psychiater en het meisje. Hij koos in dit korte verhaal voor het beroep van wegenwacht. Sterke keuze: de wegenwacht rukt alleen uit als er iets aan de hand is, en dus is er iets aan de hand. Bovendien is deze wegenwacht een vrouw en helpt ze een Turkse man.

19 Oktober 2015

Morgen wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

In elkaar gedrukt proza, is de poëzie van Marieke Rijneveld (1991) zo te noemen? Of doen we de dichter daarmee te kort, en de lezer ook? En het proza? Gedichten waar een verhaal in schuilt neigen naar proza, en toch is deze poëzie meer. De lezer ziet beelden over elkaar heen tuimelen, meer woorden dan wit, krijgt een kijkje in de levens en zielen van kinderen, meisjes, jonge vrouwen, moeders. Voor deze jonge dichter is maar één woord dat aansluit en de lading dekt en toch ook weer passé lijkt: veelbelovend. Dat is Rijneveld al lang niet meer.

18 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Daan Stoffelsen is een onstuitbare lezer. Nu is hij gegrepen door vogels. Met dieren is het altijd oppassen geblazen, Stoffelsen benadert de valkuilen op zijn typische, dynamisch denkende manier. Totemfunctie, ornithogonia: enkele stapstenen, maar waar Stoffelsen werkelijk naar speurt zijn de techniek en inzet van een schrijver. Wat doet een roman? Een roman veroorzaakt denken, lijkt Stoffelsen keer op keer te willen zeggen, activeert een intellectuele centrifuge. Een gedachte kan weerwoord bieden, verhelderen, ontginnen. ’Vogels zijn klein, betekenisvol, obligaat als je ze uitspelt, maar concreter en fantasierijker dan vrede, ziel, vrijheid, uniciteit. Driemaal opstijgen in de literaire volière.’ Het denken stopt nooit en moet worden gedeeld. ‘Waarom die vogel?’ Daarom die vogel.

17 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Jowi Schmitz (1972) leek de overstap naar de jeugdliteratuur te maken, toen ze in 2011 kwam met het Ik heet Olivia en daar kan ik ook niks aan doen. Succesvol voor kinderen, en nu gelukkig terug met boeken waar ze bij Uitgeverij Cossee drie keer in uitblonk: literatuur zonder doelgroep. Ook dit verhaal heeft die niet, en mist die niet. De lezer mag zelf zijn leeftijd kiezen. De verteller heeft een stem die ertussenin balanceert. ‘Vliedende kracht’ is een verhaal over afstand, tussen mensen en tussen plaatsen, want hoe Nederlands ook, steeds is Spanje op de achtergrond. Of het verlangen naar Spanje.

16 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, koop het nummer.

Let bij Jan van Mersbergen op het perspectief. Als redacteur ziet hij scherp waar dat bij anderen knelt, als schrijver zorgt hij ervoor dicht bij zijn vertellers te blijven. Let op hoe hij zijn verteller in ‘Cabrito’ laat verwijzen. Niet ik, zij, hij, mijn broer – dat had volstaan. ‘De vrouw vertaalt het en de Chinees zegt: Bier. Dat kan ik verstaan. En hij wijst naar de flessen. En iets lekkers erbij. Ik kijk mee.’ De vrouw. De Chinees. Het werkt: er blijft afstand met de Chinees, de ik kan blijven kijken, hoeft niet in te grijpen. Maar hij mag zich wel boos maken. Lekker.

15 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, koop het nummer los.

Sylvie Marie (1984) publiceerde de dichtbundels Zonder, Toen je me ten huwelijk vroeg en Altijd een raam. Ze is een dichter die het geluk niet schuwt omdat ze het niet helemaal lijkt te vertrouwen, dat is de intrigerende paradox waarmee haar tweede bundel werd genomineerd voor de J.C. Bloemprijs. Iets van dat bevreemdende en ongemakkelijke geluk is terug te vinden in de harmonieuze reeks ‘Open lucht’, die rustig vertrekt vanuit een verblijf in de Ardennen en geleidelijk aan met inbegrip van alle huiselijkheid ontspoort. Het is een hechte serie, iedere slotregel is een cliffhanger naar de volgende opening. Mooi is het hoe de dichter in rustige regels onheil binnen laat, ongemerkt, terloops en toch beklemmend: ‘De hond staat te trillen / terwijl het normaal gezien geen hond is die staat te trillen.’

14 Oktober 2015

Michael Tedja (Rotterdam, 1971) schreef de experimentele romans A.U.T.O.B.I.O.G.R.A.F.I.E, Hosselen, en de bundels De Aquaholist, prozagedichten, Tot hier en verder, gedichten. Hij gaf voordrachten op o.a. het Crossingborder Festival en het Read my world festival. In de bundel De 100 beste gedichten van 2015 werden een aantal van zijn gedichten opgenomen.

14 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, koop het nummer los.

Drie jaar geleden won Jente Posthuma (1974) de A.L. Snijdersprijs. Aan die verhalenwedstrijd deden erg veel schrijvers mee die al veel gepubliceerd hadden, mensen van naam. De wedstrijd gonsde rond, iedereen wilde hem winnen, Posthuma won. Haar verhaal heette ‘Wensen’. We volgen het prijzencircus doorgaans wel, maar we zijn nooit direct happig om de prijs alleen, we lezen ook. Dus wilden we meer van Posthuma en in 2013 verscheen ‘Zondag’ in de Revisor. Nu schreef ze het verhaal ‘Dag’, over een gezin, zoals ze dat vaker doet, benauwend, scherp, intiem.

13 Oktober 2015

Louis Stevens is de man. Echt. Lees hier de delen van Ivo Victoria's feuilleton: 'De geboorte' (met toelichting), 'De vis', 'De jeugdliefde''De vrijheid', 'De geur', 'de voorspellingen', 'de verrijzenis', 'de oorlog', 'de nieuwe vijand' en nu het slot: Het ijs.

*

Voorzichtig daalt Louis Stevens de ladder af en zet voet op het donkere ijs van de havenkom. Langzaam begint hij te lopen. Restanten van boten steken uit het bevroren water als haaientanden. De wind snijdt, het ijs kreunt geruststellend onder zijn voeten. 

Die ochtend werd hij alleen in bed wakker. Beneden zat zijn vrouw in haar leesstoel, netjes rechtop, de ogen gesloten, de plooien in haar gezicht voorgoed bewegingloos. Bovenop het boek in haar schoot rustten haar handen, verrimpeld maar niet meer rood zoals ze altijd waren geweest, van jongs af aan gelooid door de striemende oostenwind die het kustdorp geselde waar zij was opgegroeid.

13 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, koop het nummer los.

‘Ik weet wel ongeveer waar die op dit moment is, die verdwenen stad die altijd ergens nog in je leeft, de donkerheid die maar niet overwaait. Het is in de schoot van een danseresje.’ Het Den Haag van Erik Lindner is knullig en duister en vertrouwd, een wereld die aan je gaat kleven als Lindners zinnen, wenkend op de komma, door naar weer een levensechte figurant, wraak nemend op de provincie in de stad. Maar hoe komt hij er weg? Zelfs in deel 5 is er geen respijt.

12 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Stuwende, lyrische gedichten schrijft Charlotte van den Broeck (1991), die debuteerde met de dichtbundel Kameleon. Treffend is dat Van den Broeck net als anderen van haar generatie de patstelling tussen wat Jacques Kruithof ‘communicatieve’ en ‘creatieve’ poëzie noemde, opheft. De eerste zou te begrijpen zijn in de tijd die het luisteren kost, de tweede vraagt om herlezing. Maar juist ritmische gedichten met een verhalend karakter en sterke aansprekende beelden en spreektalige wendingen werken even goed op het podium als op papier, zoals Paul Demets betuigt. We verwelkomen een nieuwe stem.

11 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Soms moet je je boos maken. Jeroen Dera (1986) studeerde af op Hans Faverey en promoveert op literaire kritiek op radio, televisie en internet. Hij wordt boos over de minimale poëziekritiek in de kwaliteitskranten. Te weinig, slecht gelezen. Maar hij gaat verder dan aanklagen: hij analyseert. Pijnlijk: ‘Al met al komt het erop neer dat Arjan Peters Kalfsvlies waardeert, omdat Marieke Rijneveld veel te vertellen heeft over haar veranderende kijk op het leven en daarbij bijzonder gul is met beelden en levenslessen die lang mee kunnen.’ En komt met een alternatieve interpretatie. Zo zien we onze lezers graag.

10 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Alfred Schaffer (1973) doceert aan de universiteit van Stellenbosch. Zuid-Afrika. In 2014 verscheen Mens Dier Ding, niet zomaar een dichtbundel maar het verhaal van de razende machtswellusteling Shaka Zoeloe, verbeeld in dagdromen. Hoe gaat een dichter door na zo’n indringend werk? Ontwikkelingen die je nauwelijks wilt afwachten.

09 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Ze studeerde aan de Schrijversvakschool in Amsterdam, schreef voor de Poëziekrant, en stuurde ons dit verhaal. Passend genoeg nadat een ander tijdschrift dat het plaatsen zou, ter ziele ging. Anke Cuijpers laat een meisje een dialoog met de postume eenzaamheid voeren. Wat ze zegt, is kort. En ze schrikt er zelf van. Ze koestert wat sterft, maar ze weet het en wij voelen het: ‘Hij gaat dood.’

08 Oktober 2015

20 oktober wordt Revisor 10 gepresenteerd. Op Revisor.nl leest u al de inleidingen bij de bijdragen. Abonneer u, reserveer het nummer.

Laat je meevoeren door dit verhaal uit de roman Seiobo járt odalen (‘Seiboio was daar beneden’, 2008), in de vertaling van Mari Alföldy, van Man Booker International Prize-winnaar László Krasznahorkai (1954). Drie eindeloos geschakelde zinnen, drie punten en ruim 6500 woorden lang ben je benauwend dicht bij een man in de ochtendchaos van Athene, op de blinkende droom van de Akropolis. Zijn horloge is stil komen te staan, maar daar is de heilige berg, dus ‘nu… wat heeft het nu voor nut, dacht hij, is het dan niet genoeg dat ik hier ben?’

06 Oktober 2015

Louis Stevens is de man. Echt. Lees hier de delen van Ivo Victoria's feuilleton: 'De geboorte' (met toelichting), 'De vis', 'De jeugdliefde''De vrijheid', 'De geur', 'de voorspellingen', 'de verrijzenis', 'de oorlog'  en nu aflevering 9: De nieuw vijand.

*

‘Nou,’ zegt zijn vrouw. ‘Wiens beurt is het om de loopgraven in te gaan?’
‘Je weet best wiens beurt het is,’ zegt Louis Stevens. ‘Het lijstje ligt op de wijnkast.’
Zo noemen ze die kast nog steeds. Een exemplaar dat ze lang geleden hadden gekregen van de ouders van zijn vrouw, toen ze nog wijn dronken, toen er überhaupt wijn te verkrijgen viel.
‘Ik verwacht telefoon,’ zegt zijn vrouw.

Omhoog