31 Maart 2017

Marja Pruis, Knut Hamsun, Michael Robotham: de redactie las een rijk essay over schaamte en familie (en en passant een stukje Nieuwe Testament), een kernachtige, gevoelige boerenroman en een klassiek opgebouwde vliegtuigthriller.

*

Thomas Heerma van Voss: Michael Robotham, Leven of dood

Afgelopen maandag was ik ruim een etmaal onderweg - wachten, vliegen, overstappen, wachten, vliegen, vertraging, wachten, een busrit, wachten, nog een busrit, verdwalen, me door een taxi laten vervoeren - en bij dergelijke vermoeiende reizen grijp ik graag terug op Amerikaanse thrillers: om de tijd iets sneller te laten gaan, en omdat een thriller zich leent voor snel, langdurig lezen. Leven of dood telt ruim vierhonderd bladzijdes en nog voor aankomst had ik het boek uit. Dat is meteen al een plus: auteur Michael Robotham (van wie ik nooit eerder iets las) weet als geen ander hoe hij de aandacht moet vasthouden.

30 Maart 2017

Roman versus thriller

Schrijfdagboek uit de rivier

Na acht romans schreef Jan van Mersbergen een thriller. Voor de Revisor hield hij bij hoe dat schrijven hem verging en laat hij de vorderingen van zijn tweede thriller zien in een nieuw schrijfdagboek.
Vandaag de derde aflevering: een vergelijking tussen romans en thrillers, en dan vooral het schrijven van een roman en het schrijven van een thriller: vertrekpunt, volgorde, onderliggende lagen.

(Lees ook deel 1: 'Begin' en deel 2: 'Frederik')

29 Maart 2017

Voor de gratis uitgave De onbekende Hermans liet Roos van Rijswijk zich inspireren door een foto van Hermans. Lees 'Op een zondagochtend in een straat waar nooit iets gebeurt'.

*

Op een zondagochtend in een straat waar nooit iets gebeurt stalt ze de spullen uit en naast de spullen zet ze haar zoon neer. Thuis zeurde hij nog om een lange broek zoals die zijn vader draagt op de foto op het dressoir.
‘Nee, Zoetje. Als je groot bent.’

Als je zo groot bent dat je geen gaten meer in je knieën valt, en zo lang bent dat je de mieren die voor je voeten linten vormen niet meer ziet, als je niet meer hoeft te bukken om dat verborgen rijk te bestuderen, maar recht vooruit kijkt. Naar meisjes en wat voor je ligt.

26 Maart 2017

Daan Stoffelsen opende de presentatie van Revisor 14 met schriftlezing. Over Collectieve Propaganda, vruchten, vla en vluchtelingen.

*

Gemeente!

Wij lezen vandaag Genesis 3.

Toen zeide de slang tot de vrouw: Gijlieden zult den dood niet sterven;
Maar God weet, dat, ten dage als gij daarvan eet, zo zullen uw ogen geopend worden, en gij zult als God wezen, kennende het goed en het kwaad.
En de vrouw zag, dat die boom goed was tot spijze, en dat hij een lust was voor de ogen, ja, een boom, die begeerlijk was om verstandig te maken; en zij nam van zijn vrucht en at; en zij gaf ook haar man met haar, en hij at.

25 Maart 2017

Voor de gratis uitgave De onbekende Hermans liet Boekenweekgeschenkauteur Herman Koch zich door W.F. Hermans inspireren. Lees vandaag 'Muggen'.

*

Met muggen is het een beetje als met kiespijn: zolang je het niet hebt, is het nauwelijks voorstelbaar hoe erg het kan zijn. Over muggen lezen is iets anders dan muggen in het echt. Eén mug in je slaapkamer kan je een hele nacht uit je slaap houden, maar op zeker moment – je staat intussen rechtop op je bed, een kussen in je hand, met alle lichten aan – zie je hem toch echt op het plafond zitten. Eén welgemikte klap – dood! – en de nachtrust kan beginnen.
Duizenden muggen, miljoenen muggen, is een ander verhaal. Ze zijn er gewoon, altijd en overal: hun aanwezigheid is net zo vanzelfsprekend als de lucht die je inademt.

22 Maart 2017

Op zaterdagmiddag 25 maart, de eerste dag van de Boekenweek, presenteren we De onbekende Hermans en ons voorjaarsnummer, dat opent met twee verzetsverhalen voor deze tijd. We presenteren zes debutanten, en twee verleidingsverhalen die aansluiten bij het Boekenweekthema: Verboden vruchten. Luister met ons vanaf 14.00 bij het Athenaeum Nieuwscentrum naar bijdragen van Richard de Nooy, Anne Eekhout, Anne-Fleur van der Heiden en Florimond Wassenaar, onder het genot van een mandarijn, een appel, of exotisch fruit.

Toegang gratis, aanmelding via info@debezigebij.nl.

21 Maart 2017

Anton Patrick zoekt zonder licht te maken naar het kladblok waarop hij zijn boekhouding bijhoudt, scheurt er een stuk papier af en schrijft in afhellende letters Uitzonderlijk gesloten wegens een gelukkig voorval. Hij buigt zich over de enorme pinguïn die voor de deur staat, maakt voorzichtig het portret van zijn grootvader los en plakt het papier op die plaats tegen het glas. 
De honderden beren, kalkoenen, marters en miereneters kijken hem na terwijl hij het portret naast de paraplubak op de grond legt.
Ici on remplace les mauvaises têtes.
Het komt uit een andere tijd. Niemand herstelt nog, iedereen koopt nieuw. Hij gaat er prat op de grootste biodiversiteit aan pluchen dieren te bezitten. Het komt zelden voor dat hij een kind moet teleurstellen. (Natuurlijk heeft hij niet iedereen blij kunnen maken in zijn leven en niet alles wat stuk is, valt te herstellen, maar) hij duwt die gedachte snel weg, neemt zijn jas en hoed van de kapstok en wanneer hij het geluid van de klingelende belletjes hoort wegvallen achter het dichtslaan van de deur, weet hij dat dit een goed idee is.

17 Maart 2017

Aisha woonde met haar man, haar jongere broer Omar en nichtje Miryam eind maart 2009 nog in Mogadishu. Haar vader was in februari van dat jaar doodgeslagen door de rebellen van Al Shabaab omdat hij weigerde een deel van zijn inkomsten aan hen af te dragen. Haar zus, de moeder van Miryam, was een jaar eerder naar Puntland vertrokken om de vader van Miryam te zoeken. Sindsdien is niets meer van haar vernomen. Aisha vluchtte naar Ethiopië omdat de mannen van Al Shabaab alsnog het geld kwamen innen dat haar vader aan hen verschuldigd zou zijn. Ze stak liggend in de laadbak van een pick up truck de grens over richting Addis Abeba. Met hulp van een reisagent aan wie ze vijfduizend euro betaalde kreeg ze een vals paspoort met een visum en een vliegticket naar Amsterdam. Ze kreeg na negen maanden een asielstatus.

14 Maart 2017

Njin-Tsu werd in 2000 geboren in Nederland. Zijn moeder, een weeskind, groeide op bij twee mensen die ze tot haar tiende opa en oma mocht noemen. Ze had een groot litteken op haar linkerarm, maar ze ontkende dat het van mishandeling kwam. Ze zweeg als gevraagd werd of ze geld had moeten betalen aan de slangenkoppen voor haar reis in 1990 naar Nederland. De moeder van Njin-Tsu vertelde hem niets over zijn vader. Als het kon, zou ze ontkennen dat hij er een had.

Ze vroeg nooit een vergunning aan. In 2009 probeerde ze het pas.

13 Maart 2017

Acht jaar geleden schreef ik een verhaal in een ochtendkrant dat niet-stemmen ook een manier van stemmen was.
Acht jaar geleden: toen steunde Donald Trump Hillary Clinton voor het presidentschap, was Geert Wilders vooral bekend als filmmaker - en werd de verkiezingsuitslag in Oostenrijk omschreven als “boze kiezers voor boze partijen”.
Ik wil maar zeggen, het kan verkeren.
Op de bekende sociale media delen bekende Nederlanders in den vreemde nu massaal links hoe je in te schrijven om te kunnen stemmen voor de verkiezingen in maart.
Heel goed.
Maar ik zorg dat ik in Nederland ben, 15 maart.

12 Maart 2017

Servet Nderi werd op zijn achtste wees toen zijn vader door een telg uit de familie Sjellja werd vermoord. Zijn moeder was op zijn derde gestorven aan kanker. Hij scharrelde rond in het dorp Mes vlak bij de provinciestad Shköder in de noordelijkste provincie van Albanië. Servet werd in huis genomen door een boerenfamilie waar hij als huisslaaf werd gebruikt. Vlak voor zijn zestiende werd hij op straat gezet omdat hij volgens de wetten van de kanun een waardig slachtoffer werd voor de bloedwraak van de Sjellja’s. De boeren zouden volgens diezelfde kanun ook doelwit worden van eerwraak als ze Servet zijn zestiende verjaardag bij hen lieten vieren. De Sjellja’s eisten vijfmannelijke Nderi’s om de bloedschuld te delgen van Servets overgrootvader die ooit een Sjellja zou hebben vermoord door hem in een ravijn te gooien.

11 Maart 2017

De ouders van Frederica Sanchez Toledo werden in 1995 afgeperst door de FARC. Zo kwam het dat ze tegen haar zin moest gaan werken als kapster in Europa. Ze reisde met een vals Spaans paspoort naar Madrid. Daar stapte ze over op een vlucht naar Amsterdam. Ze werd begeleid door ene Paco die een snor had en de hele tijd zijn zonnebril met spiegelglazen ophield. Na aankomst werd Frederica naar een huis gebracht met een rieten dak.

10 Maart 2017

Jamal Ouariachi, Dennis LehaneLeil Leibovitz: de redactie leest een dunnere biografie, volwaardige thrillerpersonages en een ontheemde Wilders-watcher.

*

Thomas Heerma van Voss: Liel Leibovitz, A Broken Hallelujah: Rock and Roll, Redemption, and the Life of Leonard Cohen

Het nadeel van roemruchte, decennia beslaande levens is dat de boeken die eraan gewijd worden vaak zo onuitnodigend dik zijn: ik wil graag meer weten over het leven van Johnny Cash, maar de veelgeprezen Cash-biografie The Life (2013, door Robert Hilburn) heb ik nooit gelezen. Het werk telt bijna zevenhonderd bladzijdes, en dat kan ik natuurlijk wel opbrengen, maar besteed ik de tijd die ik in zo'n boek stop niet liever aan het lezen van vijf romans, of van het volledige oeuvre van een auteur die ik hoog aansla? Wil ik zo veel details over Cash werkelijk weten, ben ik daarvoor wel toegewijd genoeg? Zelfs de biografieën over een van 's Nederlandse grootste auteurs ooit, W.F. Hermans, heb ik nooit gelezen: in totaal meer dan vijftienhonderd pagina's, ben ik werkelijk zo in hem geïnteresseerd, in werkelijk iedere stap die hij zette?

09 Maart 2017

Mathew Mayew. Afkomstig uit Liberia (de taaltest wees eenduidig op het pidgin Engels dat in Ghana wordt gesproken) vluchtte op zijn vijftiende na de moord op zijn ouders. Zij werden volgens zijn zeggen omgebracht omdat ze openlijk in opstand waren gekomen tegen Charles Taylor. In Freetown kreeg Mathew van een tante geld en zo kon hij zich met hulp van smokkelaars op een vrachtschip verstoppen. Hij verbleef twee weken lang in een ruimte zonder licht nabij het gebrom van de machinekamer waar elke dag een blanke man met een zaklamp hem eten kwam brengen. Hij werd tot zijn achttiende toegelaten als alleenstaande minderjarige asielzoeker (AMA). Zijn asielclaim werd afgewezen omdat zijn verhaal te weinig details bevatte en innerlijk tegenstrijdig werd gevonden. Op zijn achttiende werd hij illegaal.

Het andere verhaal van Mathew is dat hij Collin Askah heette en zo goed kon voetballen, dat hij op zijn vijftiende op aanraden van een neef via Duitsland naar Nederland kwam, met de bedoeling om door Ajax te worden gescout. Omdat de Duitsers destijds een zeer liberaal visumbeleid voerden, kreeg Mathew een vakantievisum. Hij voetbalde twee maanden bij een amateurclub in de buurt van Velsen maar omdat zijn neef de contributie niet betaalde moest Mathew met voetbal stoppen. Op zijn drieëntwintigste werd Mathew aangehouden vanwege fietsen zonder licht. 

Na een jaar vreemdelingendetentie en fysiek verzet bij twee uitzettingspogingen werd hij bij de derde poging alsnog uitgezet.

08 Maart 2017

Deze week verschijnt de bundel Als dit zo doorgaat, samengesteld door Auke Hulst. Onder de 25 schrijvers die zich lieten inspireren door de opkomst van populisme aan beide zijden van de oceaan, zijn Thomas Heerma van Voss, Jan van Mersbergen en nog zo'n tien vaste Revisor-auteurs. Nog een reden om dit boek bij uw boekhandel te kopen - bijvoorbeeld bij Athenaeum, waar de presentatie plaatsvindt.
Vandaag mogen we een van de verhalen voorpubliceren, Jamal Ouariachi's 'De zaak 17/26'.

*

Niemand hecht meer waarde aan een proces, laat staan aan een procesverslag. Dit is een zinloze exercitie, en toch begin ik eraan. Dit is niet het proces van Socrates, van Jezus, van Jeanne d’Arc, van Adolf Eichmann. Bij die processen geloofden beklaagde én aanklager nog in de wettigheid van de wet, of in ieder geval van een wet, al baseerde de aanklager zich soms op een ander boek dan de beklaagde.
Wij, jij en ik, bevinden ons in een tijd waarin de rechtspraak door bijna niemand meer serieus wordt genomen. Waar ik de komende tijd getuige van zal zijn, is niet eens een showproces, want dat woord veronderstelt dat er ook zoiets is als een écht proces. Elk proces is nu een showproces. Maar het is het beste wat we hebben.

07 Maart 2017

Sarwar Seyed kwam uit een boerenfamilie die van oudsher hun gewassen verbouwde op het vruchtbare land langs de oevers van de Helmand in de regio Hazarajat. Hij vluchtte op zijn 37ste uit Mazar-I-Sharif voor de etnische zuiveringen van de Taliban na de Hazara-opstand in 1997. Seyed wist dat hij moest vertrekken toen het gele kussentje voor het raam van zijn huis was verdwenen. Via de bergen stak hij, begeleid door een gids, lopend de grens over naar Pakistan. Met de bus kwam hij in Karachi aan. De Pakistaanse afdeling van zijn politieke groepering huurde van een man die Abdul heette een vals paspoort met geldig visum dat op naam stond van ene Basir Andaryas (een samentrekking van de namen van twee Hazara-schrijvers). In zijn relaas staat over zijn reisroute vermeld: ‘De vliegtuigstoelen waren lichtblauw. Mijn valse paspoort moest ik nadat we het vliegveld hadden verlaten afgeven aan de reisagent die Abdul heette.’ Sarwar werd toegelaten als verdragsvluchteling.

04 Maart 2017

‘Hoe is het met Iveta? Gaat ze al bijna dood?’
Het is Pavel, de buurjongen. Hij knippert met zijn ogen, te vaak en te overdreven, alsof hij steeds foto’s van zijn omgeving maakt. Er zit geen rem op, weet Jaroslav inmiddels. Dat maakt zijn onbesuisde vragen iets makkelijker te verdragen.
‘Goedenavond, Pavel. Mooie sloffen.’
‘Berenklauwen. Grizzly. Dat staat erin. Heb ik van mama gehad. Werksloffen.’
‘Handig. Was je op zolder bezig?’
‘Ik heb een schietstoel gekocht.’
Pavel wiegt heen en weer met zijn bovenlijf, afwachtend, kwispelend haast. De rits van zijn paarse ski-jack gaat omlaag, omhoog, omlaag, omhoog, zzzip, zzzip.
‘Een schietstoel?’

03 Maart 2017

Stuart Evers, Jeroen Olyslaegers, Wim Boevink en Stefan Zweig: de redactie las een verhaal in welgekozen perspectief, een roman als een rotsblok en een boek als een waarschuwing.

*

Daan Stoffelsen: Wim Boevink & Stefan Zweig, De wereld van gisteren

Omdat ik mijn leestijd bijna uitsluitend aan het jurywerk kan besteden, heb ik mijn abonnement op mijn ochtendblad op vakantiestand gezet, en moet ik de dagelijkse dosis Pieter Geenen missen en elke halve week Wim Boevink. Diens 'Klein verslag' is een ode aan het kleine, ook als het om het grote gaat. Boevink is belezen, hij volgt het nieuws en ziet details, en dáár schrijft hij dan over. Is Stefan Zweig een detail? Wel de manier waarop hij en zijn echtgenote gevonden werden, na hun zelfmoord, in het Braziliaanse Petrópolis. 'De politie vond ze liggend op hun smalle bedden, Stefan Zweig lag op zijn rug en had voor zijn sterven nog een stropdas gestrikt; Lotte Zweig lag met haar hoofd op diens schouder. Op het nachtkastje een fles water en een glas.'

02 Maart 2017

Raggedy Ann

Wat is het dat in mij weegt,
zich door mijn armen en benen drukt, zwaar als de lucht.

Dokter kijk dan, hoe lam ik hang – als een Raggedy Ann.
Wat zit daar, een onbedacht gezicht? Zit daar

iets vloeibaars? Mijn vlees wordt week rond deze plek.
Dus het moet wel zacht zijn. En anders

[...]

02 Maart 2017

Het was anders toen we Hopper te pakken kregen. Eerst dacht ik dat het hetzelfde was. Nu was hij naar óns toe gekomen. Maar toen hij begon te grauwen, toen hij naar ons uithaalde, toen Marie begon te schreeuwen en de kras op haar arm rood oplichtte in de knalwitte zon, wist ik dat het anders was. De vleugelmieren die we plattrapten waren machientjes. Het mechaniekje ging stuk als je erop ging staan. Splet. Ze vochten niet terug en de dood die dreigend boven hen uittorende was voor hen te groot om te zien. Hopper zag alles. Hij hoefde maar in mijn ogen te kijken of hij wist wat we gingen doen met hem, en ik weet niet hoe dat kan, want ik wist het zelf niet eens.

Maanoog

Als ik niet verliefd kan worden
op het leven maar wel op een paard dat Misty heet
ben ik toch verliefd op iets
dat op leven lijkt, ik voel het
door het zachte briesen van zijn –
Misty is een man – ja
kleinigheidjes hou je –
zijn snuit in mijn hand
omdat ik appels heb

02 Maart 2017

Boven aan de glijbaan. Mijn handen op de metalen staaf om mezelf zo snel mogelijk naar voren te zwieren. Mijn ogen schoten van de gapende mond van de buis naar het rode licht naast me en weer terug. Ik wachtte tot het licht groen werd. Het rook er naar plastic en chloor.
De saccade, de beweging van het oog van de ene naar de andere plek, duurt zo’n twintig milliseconden. De fotonen die je oog binnenkomen worden dan heel even uitgesmeerd over je netvlies. Die vervaging zie je niet, omdat de hersenen daar simpelweg het meest waarschijnlijke beeld invoegen. Het maakte me ongemakkelijk – een lichaam dat dingen aanneemt, een lichaam opgebouwd uit veronderstellingen, dat kan niet te vertrouwen zijn.
Mijn ogen flitsten van mijn voeten in het laagje water naar mijn handen en naar de metalen staaf. Ik nam aan dat het water aan mijn voeten, het water dat de glijbaan glad moest houden, me niet plotseling zou meesleuren. De jongen die een minuut geleden voor me stond moest intussen wel beneden zijn, dus het licht zou bijna op groen springen. Mijn spieren spanden zich aan.

02 Maart 2017

Een fel licht schijnt in Daves gezicht. Met half dichtgeknepen ogen staat hij op van zijn matras. De deken die met knijpers aan de gordijnrails hangt heeft aan een kant losgelaten, het oranje licht van een straatlantaarn valt door het raam naar binnen.
Als hij zijn telefoon onder zijn kussen vandaan pakt om te zien hoe laat het is valt er een druppel op zijn hand. Een zacht getik. Op het matras voelt hij een natte plek. Hij doet het licht aan, een peertje in het midden van de kamer. In de hoek van het plafond zit een donkere plek. Het witsel is nog zacht, er lekken druppels doorheen. In de badkamer vindt hij een rode bak waar kwasten en verfrollers in staan. Hij trekt zijn matras een stukje opzij, zet de bak op de vloer ernaast en gaat weer liggen. De druppels tikken hard op het plastic.

02 Maart 2017

Eitje

Er was een klein zeegroen gespikkeld eitje
dat volgens verwachting begon te kraken
er stak een snaveltje uit
er kwamen kinderen kijken
die het eitje wilden aanraken
uit het eitje kwam een pauwkleurig uiltje

02 Maart 2017

Ze gaat op een stoel voor het raam zitten om haar lippen te stiften. Ingespannen kijkt ze in het kleine ronde spiegeltje in de palm van haar hand.
‘Ik ben al laat.’
‘Het hoeft niet lang te duren.’
‘Ik heb me net opgemaakt,’ zegt ze.
‘Daarom.’
‘Laat eens zien,’ zegt ze, terwijl ze zich opricht om uit het raam te kijken, ‘hoe hard je me nodig hebt.’
Ik sla de deken open.
Ze staat op, buigt zich voorover en zegt: ‘Wat is daar aan de hand?’
‘Een erectie.’
‘Nee, luister.’ Ze steekt een vinger in de lucht en kijkt kort in mijn richting. Geluid van brekend glas.
‘Kom bij me liggen,’ zeg ik.
‘Nee, schatje…’ Ze gaat weer zitten.

‘Heb je het warm genoeg,’ roept Erik naar Palle, die net zijn motor op 19 de standaard zet.
‘Snikheet, man. De banden smelten zowat op het asfalt.’ Ik graai naar de rand van mijn korte broek zodat die goed onder de motorbroek zit en niet opkruipt tijdens het rijden. Ik heb nog steeds geen verzekering op mijn Honda en moet achterop bij Palle met zijn K1200, want Erik heeft vandaag zijn zoon achterop en Jan neemt Lene mee. De mannen plagen me met het langzame importeerproces van de motor uit Holland. Ze vragen of ik er casco op wil hebben. Ik heb geen flauw idee.
Het grind knarst onder elk bandenpaar dat aan komt rijden en we proberen aan het geluid te horen wie eraan komt. Een paar mannen roken snel een sigaret naast de deur van het clubhuis, waar de asbak hangt. Palle is zo lief, hij heeft de pedalen al uitgeklapt. Hij vertelt niet wanneer ik op kan stappen, niet hoe hij rijdt of hoe ik me vast mag houden. Hij is zo lang en smal. Ik mis Eriks offroader en zijn ouwemannenbuik in de leren jas, heb niets om me aan vast te houden op dit lage ding met de harde, hoge extra zitplaats.

02 Maart 2017

Yet each man kills the thing he loves
…yet each man does not die…
(The Ballad of Reading Gaol, Oscar Wilde)

Na twee dagen honger- en dorststaking hebben ze me overgeplaatst naar het penitentiair ziekenhuis. Als ik iets steel, moet ik zitten. Als ik iemand vermoord, hoor ik in de gevangenis. Ze hoeven niet van me te houden omdat ik illegaal ben. Maar daarom hoeven ze me nog niet vast te zetten. Ze zeggen dat ze hun werk doen.
Iemand had een tip gegeven. Anoniem. ‘Meneer van de overkant, komt vaak dronken thuis rond middernacht, spreekt Russisch, waarschijnlijk illegaal.’

Ik zei dat ik niet terug wilde naar Rusland. Dat ze me daar in het kot zouden stoppen wegens desertie. Of erger nog, want het was oorlogstijd. Mijn eigen maten hebben op me geschoten. Toen werd het even stil, maar ze gingen gewoon verder met het invullen van het formulier voor de ambassade. Mijn asielverzoek is jaren geleden afgewezen, dus ze hoeven niet naar me te luisteren.

02 Maart 2017

Frederik

Schrijfdagboek uit de rivier

Na acht romans schreef Jan van Mersbergen een thriller, onder pseudoniem. Voor de Revisor hield hij bij hoe dat schrijven hem verging en laat hij de vorderingen van zijn tweede thriller zien in een nieuw schrijfdagboek.
Vandaag, op de dag van de presentatie van zijn eerste thriller, de tweede aflevering: Kaders en afwegingen. En een naam.

(Lees ook deel 1: 'Begin')

01 Maart 2017

Drie nieuwe korte verhalen van Robin Kramer. Vandaag het derde verhaal: 'Stempels'.

*

We zitten in de bus naar Auschwitz en M. vertelt dat Auschwitz de enige plaatsnaam is die Microsoft Word corrigeert als het verkeerd wordt gespeld. We knikken om zijn anekdote te erkennen, maar zijn te moe om er verder op in te gaan. De chauffeur negeert de historische context en vertelt grapjes door de microfoon. Het is pas bij de koffers met achtergebleven haren en brillen dat M.'s pupillen beginnen te groeien en hij ons met druk zegt om met hem mee te gaan naar het toilet.

Omhoog