Het objectieve subject: de zoektocht

Daan Stoffelsen heeft een missie. Waar anderen hun schrijverschap ontleden, wil hij begrijpen hoe hij leest. Wanneer wordt een poging tot objectief lezing subjectief genieten? De aftrap: een zoektocht naar zoektochten.

Ik was een weekend in de duinen, met zes andere amateurrecensenten. We zouden boeken lezen, en we hadden het over literatuur, over stijl en structuur, over karaktertekening en herkenning, maar ook over recensies. Over het feit, bijvoorbeeld, dat op iets meer dan duizend recensies er zestien het woord 'zoektocht' in de titel hadden. Dat, en toen was inmiddels het draadloos internet erbij gepakt, het woord wel 156 keer op Recensieweb.nl voorkwam. (En 673 maal op NRCBoeken.nl.)

Blijkbaar zoeken literaire personages veel, meer in ieder geval dan ze in een (Rosenbomiaans) conflict komen, of onderhevig zijn aan een (Thomésiaans) streven. Het is dan ook prettig algemeen, bijna aards, van de bril op mijn neus tot waarheid en identiteit - we zijn allemaal wel eens op een zoektocht. Tenminste, volgens ons, de lezers. Geen schrijver die het erover heeft. Ja, een anonymus: 'Wij zijn bezig met een zoektocht naar een bepaalde ridder van wie we niet eens weten of hij nog wel leeft. Het is misschien verstandig als u met ons mee zoekt, want eerlijk gezegd ben ik ervan overtuigd dat hij degene is die u nodig hebt.'

Daarna werd het nooit meer zo expliciet. En nooit meer zo afgerond. Behalve bij zulke queestes, en in de werken van Google en de Gebroeders Grimm, leiden zoektochten tot niets. Neem de zoektocht van T.S.E. Modderman, alias Neus, naar de verdwenen schrijver Ferdynand LeFebvre: 'Ik zei dat ik iemand zocht en dat hij me misschien kon helpen.' Neus, de hoofdpersoon van Joost de Vries, zit in hetzelfde schuitje als Ywein en de zijnen in de Roman van Lancelot, maar ditmaal is de uitkomst van de queeste onzeker, en de uitvoering onzuiver, zeker in vergelijking met zijn voorgangers. Een volgende zoektocht:

'Luister, heren, voordat u vertrekt. Naschien de kluizenaar bezweert u het volgende: niemand mag zijn dame of jonkvrouw meenemen, om niet het gevaar te lopen te zondigen. Ieder die deze opdracht naar behoren wil vervullen moet kuis en zonder zonden zijn en daarom eerst gaan biechten. Welbeschouwd gaat deze zoektocht niet om iets aards, maar om een heilige zaak. Degene die door God uitverkoren is de Graal te vinden zal dat vanzelf merken.'

Zo droog en hoogdravend gaat het er niet meer aan toe, maar het mysterie werkt.

Hoe werkt het mysterie?

Clausewitz. 'Is dit je favoriet? vroeg ik. Ik weet het niet, zei Arturo. Als je ze uit hebt is het een beetje als een opgeloste kruiswoordpuzzel. Alles is ingevuld en duidelijk. Ze geven je een strategisch gewonnen veldslag, maar ze onthouden je de stank en het bloed en de fatale verwondingen die je na afloop nog onder je nagels hebt zitten.'

We zijn terug uit de duinen, en het gaat nog steeds over stijl en structuur en karaktertekening en herkenning. Vandaag begint mijn zoektocht naar antwoorden. Ik ben amateurrecensent en, inmiddels, professioneel lezer. Ik lees om te analyseren én te genieten, en vanaf vandaag ga ik op deze plek op zoek naar die momenten, die woorden, die personages die de overgang van analyse naar beleving mogelijk maken. Naar de roes van de queeste die je Guinevere doet vergeten, naar de woorden die soldaten telkens weer aanzetten tot hun charge, hoe bloederig ook. Naar het moment dat literatuur iets levensechts wordt.

drie reacties

rein swart

ben benieuwd!

rein swart, - 16-12-’10 12:58
Daan Stoffelsen

Anders ik wel. In januari een nieuwe aflevering.

Daan Stoffelsen, (URL) - 07-01-’11 19:54
We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog