Mythologie

Een jaar zonder roman

Toen ik aan Naar de overkant van de nacht werkte kwam ik er na een jaar achter dat mijn verhaal veel gelijkenissen vertoonde met een Griekse mythe. Venlo was mijn plaats van handeling, Carnaval de periode, één enkele nacht de tijdspanne. In het verhaal is het halen van de overkant belangrijk, het volhouden, het doorgaan tot het licht wordt. Ook speelt de Maas een belangrijke rol, de hoofdpersoon haalt in het slothoofdstuk letterlijk de overkant.

Op internet kwam ik bij toeval het verhaal over de rivier de Styx en veerman Charon tegen, die de doden over de rivier naar hun laatste rustplaatst bracht. Onder de tong kregen de doden een muntje (obool), als vergoeding. Who pays the ferryman? komt hier vandaan. Kon de reis niet betaald worden, dan zou de geest van de overledene meer dan honderd jaar langs de oevers van de Styx moeten dolen.

Een mooi verhaal dat ik stukje bij beetje in mijn roman schoof. Het varen, de dodentocht, de oversteek, het dolen had allemaal linken met Carnaval. Maar waarom besefte ik pas na een jaar dat er overeenkomsten waren? Graag had ik het eerder geweten, want de mythes geven richting.

Mythes gaan altijd over leven, door, geboorte, liefde, afgunst, wraak, eer, hoogmoed. Alle thema’s komen aan bod en de verhalen zijn eenvoudig van opbouw. Ze zijn in één zin na te vertellen. Ajax ziet een kudde schapen aan voor een vijandelijk leger, slacht ze af en na die slachtpartij zich zo schaamt dat hij zelfmoord pleegt. Oeidipous vermoordt zonder het te weten zijn vader en huwt zijn moeder - en steekt, als hij het te weten komt, zijn ogen uit. Medea die uit jaloezie haar eigen kinderen ombrengt.

In mijn eerdere romans spelen soortgelijke verhalen, maar ik was me daarvan tijdens het schrijven niet bewust. In De macht over het stuur moet een jongen op zijn zus letten maar faalt daarin tijdens de dorpskermis. Een hond bijt een baby dood en drie vrouwen worstelen met de schuldvraag in Zo begint het. In Morgen zijn we in Pamplona vlucht een bokser voor zijn verleden, maar de confrontatie ontlopen lukt niet.

Ik las graag de Griekse mythen. Ik bezocht toneelvoorstellingen van oud-Griekse stukken, vooral van Sofokles. De uitvoering van het Zuidelijk Toneel die Ajax/Antigone heette en over beide verhalen ging, in twee delen, zal ik nooit vergeten. Ik studeerde net in Amsterdam en die Griekse wereld die ik in de Amsterdamse theaters ontdekte was compleet nieuw voor me. Toen ik vervolgens in mijn Brabantse dorpje bij de voetbalclub vertelde dat ik naar die voorstelling was geweest – naar Ajax/Antigone – vroeg een van mijn vrienden: ‘En wie heeft er gewonnen?’

Nu heb ik weer een verhaal dat precies lijkt op een Griekse mythe. Het gaat over liefde, vertrouwen, ontsnappen, de dood, verantwoordelijkheid. Ik ga niet verklappen welke mythe bij mijn verhaal aansluit, maar ik ben heel blij dat ik dat nu al ontdekt heb. Zo’n mythe biedt houvast en ook details die ik kan gebruiken. Ik ga het Griekse verhaal niet herschrijven, ik gebruik het om de thema’s die ik in mijn kop heb aan op te hangen. Met die kapstok kan ik de kern blijven zien, want in de mythe draaien ze er soms omheen – in beelden en handelingen – maar nooit verliest de verteller de kern uit het oog.

Of het goed uitpakt weet ik niet, maar eigenlijk weet ik pas sinds die ontdekking dat mijn verhaal klopt.

*

In oktober 2011 verscheen Van Mersbergens Naar de overkant van de nacht. De schrijver nam zich voor in 2012 niet aan een roman te werken. Voor De Revisor houdt hij een dagboek bij hoe hem dat af gaat, niet schrijven. Of beter gezegd: niet aan een roman schrijven, want hij heeft opdrachten en lezingen genoeg, maar de ideeën zijn niet tegen te houden…

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog