, 19 Mei 2014

Vertalen

Als ik meen mijn droom te herinneren, herinner ik me het moment dat ik wakker word. Het moment dat ik me afvraag waarom ik gedroomd heb wat ik droomde. In Gedichten 2 schreef Hans Faverey ‘Herinneringen zijn geen herinneringen / Herinnering is perceptie’.

Een Franse dichter werd direct na zijn debuut naar Chili gestuurd om er voor te lezen. Hij kwam er aan in de nacht, hem werd een bed gewezen. Bij het slapen gaan en wakker worden, kwam het hem  voor alsof er een grote pompende en zuchtende machine achter de muur van de logeerkamer stond. Toen hij opstond, naar buiten ging en om het huis heen liep, zag hij de oceaan.

In het Shona, een van de talen die gesproken wordt in Zimbabwe, zijn de winden vernoemd naar wat ze kunnen veroorzaken. Volgens Biko Matsaurwa is de noordenwind een natte wind die de bonen doet rotten. De zuidenwind is een droge wind die je dierenhuiden optilt en maakt dat je het koud krijgt. De winden uit het Oosten en het Westen zijn vernoemd naar waar de zon opkomt en ondergaat.

Chirikure Chirikure schreef een gedicht waarin hersens vergeleken worden met mieren. Het ziet er rommelig uit en je weet bij god niet wat ze precies aan het doen zijn. Toch blijkt er op het eind altijd sprake van structuur en ordening.

De Britse romanschrijver Allan Sillitoe heeft in zijn oeuvre een zwart schaap: Travels in Nihilon. Het is een reisboek waarin vijf journalisten een gids moeten schrijven van het land dat in handen is gekomen van de nihilisten. Ze gaan op verschillende manieren het land in, maken aantekeningen en spreken af in de hoofdstad. Nihilon is een schiereiland, het zit met een kleine reep vast aan het continent. Het is er gevaarlijk. Het leger bestaat uit mannen van tachtig wiens missie is te sterven voor het vaderland. Die durven al nauwelijks naar buiten omdat ze de hele tijd belaagd worden door groepen meisjes van achttien die hen aanranden. Tot overmaat van ramp drinkt iedereen de hele dag grote hoeveelheden Nihilitz, het is zelfs verboden om te rijden als je niet onder invloed bent. De socialist Sillitoe, bekend van romans als Saturdaynight and Sundaymorning en The Loneliness of a Long Distance Runner, wilde zich een keer te buiten gaan.

In mijn droom was ik op een ander continent en kon ik niet terug. Dat had te maken met de nieuwe ordening in mijn boekenkast. Ik heb een paar bundels van Taiwanese dichters en daar staan alleen maar Chinese tekens op en in. Ik heb ooit door een korzelig mailtje van vertaler Martin de Haan geleerd dat je in het Chinees eerst de achternaam zet en daarna de voornaam. Dan moet je ook nog weten welke romanisatie gebruikt wordt, welke omzetting van Chinese tekens naar Romeinse letters, de Pinyin of de Wade Giles. De oude dichter uit Taiwan heet Shang Ch’in volgens de kaft van zijn Nederlandse bundel Denken met voeten. Op de Amerikaanse bundel Feelings above Sea Level staat Shang Qin. Hsia Yu en de jongere Yeh Mimi herken ik aan hun tekenstijl: dichters in Taiwan verzorgen de vormgeving van hun bundels veelal zelf.

Ik wist dat zo lang de puzzel niet opgelost werd, ik eenzaam op dat continent moest blijven, in ballingschap. Ik was wegvertaald naar een ander continent, lost in translation. En toen bedacht ik me: Kim, Kim Andringa, mijn sinds jaar en dag trouwe collega, die komt er uiteindelijk wel achter. Die vindt de sleutel. En vanaf dat moment voelde het verblijf als een grote vakantie.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog