Zet maar in de kelder

Boekhandel van de maand

De positie van boekhandelaren is de laatste tien jaar erg veranderd. Boekhandelaren zijn steeds belangrijker in het boekenvak: ze geven quotes achterop boeken, ze verschijnen op feestjes, ze kopen boeken in die getipt zijn door de collega’s van het boekenpanel van DWDD. Boekhandelaren spreken zich uit over boeken, Jan van Mersbergen spreekt zich uit over boekhandels in de nieuwe rubriek Boekhandel van de maand. Iedere laatste dinsdag van de maand.

Vandaag de achtste aflevering: Pantheon in Amsterdam.

Op de site van Boekhandel Pantheon zijn onder het kopje ‘Pantheon leest’ recensies van boeken opgenomen die medewerkers van de boekhandel gelezen hebben. Allemaal schrijvers van deze tijd: Jonathan Safran Foer, Dave Eggers, Lize Spit, Basje Boer, Graham Swift, Gideon Samson. Jong en oud, aankomend talent en gevestigde namen. Natuurlijk is in deze stukken veel aan de besproken boeken is positief, de boekhandel verkoopt deze producten. Zo zijn zowel Samson als Swift ‘fijne schrijvers’. Maar ook wordt de recensie van Hier ben ik, van Foer, afgesloten met de mooie opmerking: ‘Aan deze roman klopt alles en juist dat is wat er niet klopt.’ Dat maakt nieuwsgierig naar deze Katty Gerez Heemstra, die de recensie schreef, want Foer draait zijn boeken inderdaad iets te geforceerd in elkaar. Een boekhandelaar die zo leest, dat is prettig.

Leon Kenter over Eggers: ‘Als mij gevraagd zou worden naar mijn favoriete auteurs, zou ik Dave Eggers niet meteen noemen. En toch staan er van hem ondertussen al vijf boeken in mijn kast.’ Dat is een helder begin.

Ook is er veel op een vlakke manier positief, want Samson en Swift zijn allebei fijne schrijvers, terwijl er over hun proza best een en ander te zeggen is, zeker over Moeders zondag van Graham Swift, een vormelijk en tuttig boek van een voorheen zeer interessante schrijver die met de jaren mindere romans aflevert. Dan is het ‘knap gedaan hoor. Een prachtig intiem verhaal waarin liefde, lust, rouw en verlies prachtig samenkomen. Wat een schrijver!’ van Pantheons Liset een typische DWDD-kreet.

DWDD komt terug in de recensie van Marieke de Groot over Godin, held, het jongste boek van Gustaaf Peek. ‘Zo werd het in De Wereld Draait Door, waar het boek van de maand was, aangeprezen als ‘een literaire Vijftig tinten grijs’ en werd de vergelijking met Turks fruit gemaakt. Soms wordt er wat nors gedaan over de hoeveelheid seks, of een beetje giebelig gekwebbeld over diezelfde hoeveelheid en de kwaliteit ervan. Ook het DWDD-boekenpanel legde er sterk de nadruk op. Alleen Casper Luckerhof, het jongste lid van het boekenpanel, zei wat anders, namelijk dat hij het boek vooral zag als ‘een literaire expeditie hoe het is om verliefd te zijn’. Mijn mening sluit hier op aan, en draait minder om de (hoeveelheid) seks. Al zou ik hier graag een pleidooi houden voor minder preutserigheid.’

Een recensent van de boekhandel schrijft over het programma dat boekhandelaren tot recensenten maakte, de cirkel is rond, en ik probeer dat als schrijver te begrijpen.

Elf jaar geleden was ik voor het eerst in Pantheon. Ik had in de buurt gewoond, aan de andere kant van het Waterlooplein, maar kwam eigenlijk nooit in deze boekhandel. De pui nodigt niet uit om naar binnen te gaan. Toen mijn uitgeverij voorstelde om de presentatie van De hemelrat in Pantheon te houden dacht ik: het is in ieder geval lekker dichtbij.

Ik stelde voor om de presentatie wat sjeu te geven, en dat kan het beste met live muziek. Vrienden van me vormden de band Lazy Sunday Dream en zij hadden bij mijn debuut gespeeld, toen die roman bij Boekhandel Schimmelpennink gelanceerd werd. Dat was een prachtige middag. Ook deze keer wilden ze wel spelen en alles werd geregeld, maar op die dag zelf bleek dat zo’n boekhandel heel goed boeken kan verkopen en boeken kan lezen en aanprijzen, maar dat ze zich met een optreden van muzikanten weinig raad weten.

Ruim voor aanvang kwamen we bij boekhandel Pantheon aan met de instrumenten en kleine versterkers, en dan verwacht je een ontvangst, een kopje koffie, even wat hulp bij het zoeken van een plekje om de spullen op te stellen. Misschien komt het doordat ik jaren in theater gewerkt heb, en daar is gastvrijheid de belangrijkste regel. Komt er een groep spelen, dan stel je ze op hun gemak, geef je ze koffie en wijs je ze de weg, dan wordt de show beter.

Niks van dat alles, die dag bij Pantheon. De twee boekverkopers bleven achter de balie zitten en op de vraag waar we de instrumenten voor even konden neerzetten werd geantwoord: ‘Zet maar in de kelder.’ Degene die dat zei wees naar een deur in de hoek.

Op deze manier muzikanten ontvangen is desastreus voor de avond, en dat bleek. Het werd een moeizame presentatie. De band speelde en het boek was er, de sfeer was niet om over naar huis te schrijven.

Afgelopen vrijdag ging ik terug naar de winkel. Echt lang niet geweest, al was ik vaak in de buurt, op het Waterlooplein, bij het sluiswachtershuisje, de theaterschool. Het ‘zet maar in de kelder’ spookte nog door mijn hoofd, en nu ik weer Pantheon binnenging was het of ik een decennium terug in de tijd stapte. Achter de balie twee boekverkopers: een grijze man met een bril en een meisje. Zij knikte naar me, een kort goeiemiddag, maar de man keek niet op en bleef naar het scherm van zijn pc staren. Uit hun gesprek maakte ik op dat ze zich ergens voor moesten inschrijven of boeken moesten bestellen of iets anders administratiefs doen. Kan gebeuren, maar klanten zijn belangrijker. De man liet de klanten over aan het meisje. Zij was verlegen, ze was geen verkoopster die direct met mensen contact zoekt, die mensen stuurt en boeken in handen drukt en zegt: ‘Dit moet je lezen!’

Het vaste aanbod lag er, de zojuist bekendgemaakte nomiaties van de ECI Literatuurprijs, voorheen de AKO, netjes met het omslag naar voren in het schap. De etalage is ruim, er is voldoende promotiemateriaal maar er was die typische boekhandelsfeer, die serieuze stilte die een klant besluiteloos maakt. De ene boekhandel draait klassieke muziek, in de andere winkel wordt je bestookt met goed advies, ze proberen in ieder geval een sfeer te creëren waarin klanten boeken kunnen kopen. Pantheon anno 2016 was net zo stil als in 2005. Lang hield ik het er niet uit, ik zocht alleen nog even de kelderdeur op, die onveranderd in de hoek stond, geel en gesloten.

Op de terugweg kocht ik twee lampenkappen. Ik kwam langs boekhandel Schimmelpennink en liet Ton de lampenkappen zien. ‘Die zijn niet eens heel erg lelijk,’ zei hij. We dronken koffie en praatten bij, over het uitgeversvak, over nieuwe boeken, over Paulien Cornelisse.

Op zijn bundel Moedig zijwaarts had Ton stickers geplakt: Genomineerd voor de ECI Literatuurprijs. Dat vond ik erg grappig, een boekhandelaar die zelf iets met het prijzencircus doet.

twee reacties

Anne Bergsma

Heet dat boek van Ton Schimmelpennink niet Moedig Zijwaarts?

Anne Bergsma, - 27-09-’16 14:45
Daan Stoffelsen

Inderdaad! Ik pas het direct aan.

Daan Stoffelsen, (URL) - 27-09-’16 15:00
We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog