Deze week gelezen (21): Zeh en Canty

De redactie duikt onder, in een dikke roman over het Duitse plaatsje Unterleuten en een roman over een Amerikaans mijnwerkersdorpje in Idaho dat De onderwereld heet. Over platteland en de mensen van het platteland.

Thomas Heerma van Voss: Juli Zeh - Ons soort mensen

Ik ben nog maar op één zevende van deze zevenhonderd pagina's tellende roman, die ik lees omdat de vertaling genomineerd is voor de Europese Literatuurprijs, dus misschien is het te vroeg om er iets inhoudelijks over te zeggen. Zeker omdat ik het idee heb dat het ware verhaal nog moet beginnen - tot nu toe is Zeh vooral bezig met het introduceren van haar personages. Dat doet ze overigens bijzonder knap: steeds vermengt ze korte handelingen, een autorit, een gesprek met een vriendin, heel vanzelfsprekend en fraai geschreven met iemands achtergrondverhaal. De 'paardenfluisteraar' die net verhuisd is, de eenzame man die vrijwel onophoudelijk een hels kabaal maakt met werkzaamheden in zijn tuin, de miljonair die achteloos een nieuw stuk land heeft gekocht en daar voor het eerst heen gaat.

De naam van dat fictieve stuk land: Unterleuten; een strook natuur die op een uur rijden van Berlijn ligt. Unterleuten is tevens de oorspronkelijke titel van deze roman, en die dekt de lading volgens mij beter dan Ons Soort Mensen: want dat land is, tot dusverre in elk geval, het belangrijkste element van dit verhaal. (Terzijde: is er voor een andere titel gekozen omdat het een buitenlandse plaats betreft, of zou een boek getiteld Manhattan wel gewoon met de originele titel vertaald worden en ligt het dus vooral aan de onbekendheid van het woord 'Unterleuten'? Ik denk het laatste.) Nu ja, die plaats is wat al die levens samenbrengt en ongetwijfeld laat botsen vanwege wederzijdse ergernis, haat wellicht; ik moet nog zien hoe ver Zeh gaat maar ik vermoed, ook gezien de lengte, dat ze de spanning lekker blijft opvoeren en tot grootse botsingen laat komen. Ik lees verder.

Jan van Mersbergen: Kevin Canty - De onderwereld

De grootste moeilijkheid van een roman over een ramp is het voorspelbare gewicht dat aan zo’n gebeurtenis verbonden is: het leed, de ellende, het verlies. De onderwereld van Kevin Canty speelt in Idaho, in het noordwesten van Amerika. De eerste zestig pagina’s gaan over de verschillende figuren van een mijnplaatsje die allemaal een verloren en treurig leven leiden. Een van hen, David, heeft nog de meeste kans om aan dat leven te ontkomen. Op pagina veertien al zegt zijn muzieklerares tegen hem: ‘Het gaat je lukken om hier weg te komen.’ En twee regels verderop: ‘Rennen, konijntje, gewoon door blijven lopen. Vooral nooit omkijken.’
Maar de flap verraadt al dat er beneden in die mijn, in de onderwereld van de titel, een ongeluk gaat plaatsvinden, brand en rook, en ruim honderd mijnwerkers die vastzitten, en de zorgen die de andere bovengrond daarover hebben. Natuurlijk zet het nu leven op z’n kop, het zet ook de roman op z’n kop, want de dreiging van een eventuele ramp en het treurige leven van het dorpje gaven me een eerste zestig bijzonder sterke pagina’s, en nu verandert de roman in een relaas over verdriet en zorg, terwijl dit proza ook zonder kan. En dan toch die ramp. Dat is een dappere keuze, van de schrijver.

Het meisje Ann, die graag een baby wil maar dat met haar mijnwerker niet voor elkaar krijgt en die haar heil zoekt in een dans met David, in een mooie scène waarin ze aan hem blijft hangen op de dansvloer, is na die ramp niet meer het personages dat een kinderwens heeft, want haar man is dood. Ze is slachtoffer van de mijnramp, maar op haar manier. Het slechte nieuws moet haar nog verteld worden en ze kan het niet uitstaan dat ‘iemand deze dans ontsprongen is’. Iedereen is slachtoffer van de ramp, ook David die beseft dat hij hier hoort en nooit weg zal komen.

De ramp dreigt de personages gelijk te schakelen, dreigt de roman gelijk te schakelen, want een roman heeft juist contrast nodig, hoop, wanhoop, wrijving. Canty weerstaat die dreiging. Hij zoekt het verschil in de manier waarop de verschillende personages met de ramp omgaan. Het verdriet is voor iedereen hetzelfde, het contrast is misschien alleen maar groter geworden.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.

Archief

Omhoog