Mails aan een jonge fotografe I

Inleiding. Plus: onderwerp: de vraag of je een kunstenaar bent of niet

In 2013 brengen we Bart Koubaa's Mails aan een jonge fotografe, een eenmanscorrespondentie aan een fictieve fotografe over kunst, beeld en literatuur. Een gasthoogleraar aan de kunstacademie schrijft fotograaf in spe Claire Fisher uit Six Feet Under. Vandaag openen we, met Koubaa's inleiding en de eerste mail: 'Misschien bent u een goede fotografe, beste juffrouw Fisher, maar of u een kunstenaar bent hangt niet alleen af van uw kunnen, ook van uw karakter. [...] Bent u gedreven, waakzaam en nuchter?'

Sinds 2005 ben ik gastprofessor aan de Gentse School of Arts. Dat houdt in dat ik studenten die master in de fotografie willen worden begeleid in het schrijven van een scriptie. Aangezien ik zelf als fotograaf ben afgestudeerd aan dezelfde kunstacademie kan ik het niet laten om, naast hun ideeën en visies, ook hun fotowerk te evalueren en tips te geven voor de presentatie ervan.

In 2011 beoordeelde ik zes scripties. In de periode dat ik ze las waren mijn vrouw en ik in de ban van de laatste afleveringen van Six Feet Under, de onvolprezen Amerikaanse televisieserie over een familie begrafenisondernemers. Nadat hun vader in een auto-ongeluk is omgekomen nemen de twee zonen de zaak over. Elke aflevering is een reflectie over het leven en de dood, en hoe ermee om te gaan. In aflevering zes van het vijfde en laatste seizoen, 'The Rainbow of her Reasons', verwacht de dochter, Claire Fisher, nieuws in verband met een werkbeurs. Ze studeert fotografie en wil zich er volledig aan wijden. Haar tante, die de ochtend dat Claire het bericht krijgt dat haar beurs werd afgewezen, aan de ontbijttafel zit, merkt op dat ze misschien geen kunstenaar is - waarop Claire geëmotioneerd reageert.

Omdat ik ontroerd was door haar reactie op de afwijzing en de opmerking van haar tante besloot ik haar te mailen, in de hoop dat ook mijn studenten, hoofdzakelijk jonge fotografen, er iets zullen aan hebben.

Gent, lente 2011, Bart Koubaa

onderwerp: de vraag of je een kunstenaar bent of niet

Beste juffrouw Fisher,

Ik moest aan u denken toen ik mijn zoontje deze ochtend vroeg wat hij aan het tekenen was. Hij was weer druk in de weer met stiften en potloden in onze keuken. ‘Ik ben nog aan het kijken wat ik aan het tekenen ben,’ zei hij en krabbelde verder. Als ik me niet vergis was het voor u ook niet makkelijk om te zeggen waar uw foto’s precies over gaan, wat ze betekenen. ‘Ik heb er niet het flauwste benul van waarover ze gaan,’ heeft u nog toegegeven aan uw docent tijdens uw eerste tentoonstelling. Zo is het inderdaad, beste juffrouw Fisher, eerst komt de pure schepping, daarna de verklaring die altijd afbreuk doet aan het werk omdat de taal tekortschiet. En als de opmerking van uw tante, dat u misschien geen kunstenaar bent, pijn doet, moet u daaruit uw conclusie trekken. Maak u in alle geval geen illusies, ieder jaar studeren aan de Academie in Gent vijftien kunstfotografen af waaronder misschien twee kunstenaars. Uit het jaar dat ik afstudeerde is er één kunstenaar gekomen en hij heeft het altijd over Willam Egglestons I’m not busy talking, and I don’t write – because I’m busy making images.

Ben ik een kunstenaar of niet? De vraag zou u niet mogen bezighouden, laat staan ontregelen. Het gaat erom of u werk maakt, of niet. Als de noodzaak er niet is, als u niet heel uw leven op de creatie afstelt dan bent u geen kunstenaar maar iemand die het wil zijn. Het is de noodzaak die u moet drijven en geloof niet in romantische praatjes over lijden; elk waardevol werk kan alleen maar in diep geluk ontstaan. Het lijden verlamt, verarmt en maakt lelijk.

Misschien bent u een goede fotografe, beste juffrouw Fisher, maar of u een kunstenaar bent hangt niet alleen af van uw kunnen, ook van uw karakter. U alleen weet het antwoord op de vraag of u al dan niet een kunstfotograaf bent en of de werkbeurs u terecht is geweigerd. Maak uzelf en uw docenten niets wijs, hou uzelf en hen niet aan het lijntje: gaat u na uw opleiding nog fotograferen? Heeft u daarvoor geld genoeg? Bent u gedreven, waakzaam en nuchter?

Ik hoop dat ik u niet overval met mijn woorden die maar woorden zijn; ik wil u er niet mee wakker schudden of geen schouderklopje geven, het zijn woorden die sneller komen dan ik ze kan bedenken. Misschien heeft u er iets aan, misschien niet, misschien bent u ontgoocheld omdat u geen beurs krijgt. Bent u niet ontgoocheld omdat u een smak geld misloopt waarmee u tijd en vrijheid kunt kopen?

Volg uw hart,

Groeten en succes,

Bart Koubaa, Gent, lente 2011

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog