Mails aan een jonge fotografe XI

Onderwerp: het einde van de fotografie

Beste Claire,

Je afvragen of het zin heeft te fotograferen is zinloos, je doet het als je vastzit. Daarom stuur ik je een oefening die ik al mijn studenten laat maken. Hoe zou je doodgraver van de fotografie kunnen zijn? Zou je een mes in je foto werpen, hem te lijf gaan met een vlammenwerper? Of zou je hem in stukken snijden en met de snippers duizend kraanvogels vouwen? Misschien kun je je fototoestel van een rots gooien? Is een einde niet altijd fysiek?

Een van mijn studenten ging op zoek naar achterkanten van fotos waarop iets te vinden was: een datum, een dagboeknotitie, sporen van plakband, een tekening, de naam van een fotograaf, krassen… Die scande ze en vergrootte ze uit; de opgeblazen achterkant van een polaroid kon zo voor het zwart vierkant van Malevitsj doorgaan. Een andere student fotografeerde s nachts een hermetisch afgesloten donkere kamer zonder flitslicht en nog een andere stuurde een bericht via facebook: close your eyes and look.

De student van de achterkanten heeft voor haar afstudeerproject een gigantische zwarte doos ineengetimmerd in een studio op de academie. De doos was in vier ruimtes onderverdeeld. In een ervan toonde ze een projectie van zakagendas die haar grootmoeder, de ex-vrouw van een nazi, had bijgehouden. Ernaast stond een vitrinekastje waarin de echte agenda’s te zien waren en in een andere ruimte kon je op een iPad door de agendas bladeren. In het laatste deel van de zwarte doos was een interview met de grootmoeder te zien. Ik stelde voor dat filmpje te vervangen door haar echte grootmoeder en haar in de laatste ruimte plaats te laten nemen. Daar zou de kijker een gesprek met de vrouw kunnen aangaan, maar dat ging niet door. Zou dat een mogelijk einde van de fotografie kunnen zijn? Een gesprek face à face met het onderwerp? Of stel dat je een hond in een lege museumruimte laat rondlopen of de ruimte leeglaat en de titel van de fototentoonstelling DOG is. Dan zoekt iedereen die binnenkomt zijn hond.

Aan de andere kant is het misschien voldoende om te zeggen: Er zijn te veel fotos, ik stop met fotograferen.

De lampen branden in de schrijfkamer; spots die naar mijn dochter zijn genoemd: Luna! In dat lichtvoetige maanlicht zal ik je hopelijk nog schrijven dit jaar, want er zijn problemen met de trap. We gaan nu met de ladder naar boven en een schrijftafel krijg ik op die manier niet in mijn kamer, dat is mijn werkelijkheid waarin ik me aan Rilkes woorden naar boven trek… naar boven, naar boven!

‘In alles wat werkelijk is komt men dichter tot de kunst dan in de onwerkelijke semi-artistieke beroepen die, terwijl ze een nabijheid tot de kunst voorspiegelen, het bestaan van alle kunst in feite ontkennen en aanvallen, zoals zo ongeveer de hele journalistiek dat doet en vrijwel alle kritiek en driekwart van wat literatuur genoemd wordt en genoemd wil worden.’

Het klinkt misschien raar terwijl mijn vrouw en ik onze koffers aan het pakken zijn om naar het grote Italië te reizen, maar ik kan alleen maar toejuichen dat je de job in het reclamebureau geweigerd hebt en gaat opdienen en afwassen in Little Italy. Uit die werkelijkheid, beste Claire, uit dat sop zal het ware inzicht als een zeepbel opstijgen.

Moge klein Italië je ogen openen,

Bart

Gent, zomer 2011

*

Bart Koubaa's Mails aan een jonge fotografe zijn een eenmanscorrespondentie aan een fictieve fotografe over kunst, beeld en literatuur. Een gasthoogleraar aan de kunstacademie schrijft fotograaf in spe Claire Fisher uit Six Feet Under. Lees hier mails IIIIIIIVVVIVIIVIII,IXXXIXIIXIII en XIV.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog