Istanbul: verkeer, voetbal en Vastelaovend

Over de grens

Op het vliegveld van Istanbul stonden tientallen jongens achter het hek. Een van hen hield een briefje omhoog met mijn naam erop. Hij zei dat we over vijf minuten konden vertrekken, we moesten alleen nog even op een andere gast wachten. Dat is prima, zei ik. Die vijf minuten bleken vijftig minuten te zijn en die andere gast waren er drie, twee Slovenen en een Ierse fantasyschrijver. Dat is Istanbul, hectiek, vriendelijke mensen en onduidelijkheid.

Ik wachtte rustig op de auto en liet me de stad in rijden. Ik had me voorgenomen me flexibel op te stellen. Alleen als het echt nodig was hield ik voet bij stuk. De jongen op het vliegveld wilde ons direct naar de festivalopening brengen, ik wilde de bagage in het hotel droppen en een douche nemen en me omkleden. Hij zei dat we de opening dan niet zouden halen, ik zei: Dat is jammer dan. We gaan naar het hotel. De Slovenen en de Ier dachten er net zo over.

Het verkeer in Istanbul is druk, traag, krankzinnig. Later die week liet een journalist me een app zien met het wegennet van de stad. Een paar hoofdaders waren rood gekleurd, die zaten vol. De oranje wegen waren erg druk, alleen de gele wegen waren te doen. De rit van het vliegveld naar het hotel duurde ruim een uur en echt ver is het niet. De chauffeur zei steeds: Five minutes, just five minutes.

De Sloveen die naast me op de achterbank zat bleek in Ankara te wonen en was naast schrijver ook ambassadeur van Slovenië. Hij wuifde die vijf minuten weg. Hij zei: Ze zouden willen dat ze ons in vijf minuten in het hotel konden hebben, maar dat lukt nooit. Turken verkiezen vriendelijkheid boven realiteit. Je went eraan.

Die opening haalden we wel. In het hotel kregen we tien minuten om ons om te kleden en daarna reden we in een ander busje naar het Oostenrijkse Consulaat, waar de opening plaatsvond in een hal die volgehangen was met metalen klerenhangers. Vierduizend klerenhangers uit Oostenrijk. Er werd voorgelezen, in het Duits. Op de achtergrond werd de Turkse vertaling geprojecteerd, veel te klein. Later waren er lekkere hapjes en Turks bier. Vanaf de opening ging het volledige gezelschap met een boot de Bosporus op. Zelfs laat op de avond waren er heel veel boten maar de Bosporus. Het water is breed en vervoer op het water lukt altijd. De veerboten die het Europese en Aziatische deel van de stad met elkaar verbinden vormen de logistieke aders van de stad. Het schijnt dat er inmiddels een tunnel aangelegd is, de veerboten blijven.

De dagen hierna gaf ik een lezing in een zaaltje boven een restaurant aan de Aziatische oever, en een lezing in het centrum aan de Europese kant vlakbij het hotel, en was er een besloten bijeenkomst met een aantal schrijvers over de kracht van literatuur, over werkelijkheid en fictie en over engagement. In Turkije worden grote thema’s aangehaald. Er wordt heel serieus gepraat. Ik was vooral onder de indruk van de stad, die enorm groot en wild is. Hoge stoepen, scheve tegels, brakke huizen naast glimmende glazen gevels. Bij de veerboot is geen afscheiding, geen hekje, geen loopplank. De boot vaart simpelweg met de platte neus tegen de oever, wordt op een of andere manier op zijn plek gehouden. Er springen mensen af en daarna springen er mensen op, en de boot vertrekt weer. Het gaat allemaal goed. In Nederland zou zo’n situatie ondenkbaar zijn.

Onder het IJ wordt momenteel een metro aangelegd die Amsterdam CS verbindt met Noord, maar als ik de veerboten aan de Bosporus bekijk besef ik dat het pontje naar Noord nu eigenlijk al een soort metro is, met schuifdeuren en piepgeluiden, alleen glijdt die niet over rails maar over het water.

Naast het verkeer was de opzet van de literaire avonden in Istanbul opvallend. Op de podia was steeds voor een enorm doek met daarop de naam van het festival een tafel opgesteld met microfoons, vergelijkbaar met persconferenties zoals je die na voetbalwedstrijden ziet. De sprekers zaten allemaal achter die tafel. Voertalen waren was Turks en Engels. Er werden koptelefoons uitgedeeld waarop direct het Turks vertaald werd in het Engels. Dat was wennen. Het vraagt veel concentratie een gesprek in je oor te volgen terwijl de ander naast je Turks praat, maar door de inzet van de tolken liepen de avonden soepel.

Ik sprak over de Venlose Vastelaovend. De mensen in Turkije weten natuurlijk niets van carnaval en dus zocht ik iets dat in Istanbul vergelijkbaar is, qua beleving. Volgens mij komt voetbal het dichtstbij. De meeste Turkse topclubs komen uit Istanbul. Besiktas is bekend en de twee grootste rivalen zijn Galatasaray en Fenerbahçe. Ik vroeg taxichauffeurs, hotelmedewerkers, obers, barmensen steeds voor welke club ze waren. Dan was ik verzekerd van een gesprek. Als ik dan zei dat ik uit Holland kwam dan spraken de supporters van Galatasaray over Wesley Sneijder en de aanhangers van Fenerbahçe begonnen over Dirk Kuyt. Een overzichtelijke wereld.

De link tussen voetbal in Istanbul en de Venlose Vastelaovend was snel gelegd. Wesley Sneijder speelt bij Galatasaray. Hij is getrouwd met Yolanthe van Kasbergen. Haar moeder viert ieder jaar Vastelaovend in Venlo. Toen ik zei dat je in Venlo tijdens de Carnaval zo maar de schoonmoeder van Sneijder tegen het lijf kunt lopen waren de Turkse mannen in het zaaltje erg geïnteresseerd en toen ik zei dat ze nog drie dochters heeft waren ze helemaal wakker.

Vieren die ook Carnaval, vroeg een man.

Zou zo maar kunnen, zei ik, al is het lastig ze te herkennen want ze zijn natuurlijk verkleed en geschminkt.

*

Dit blog maakt deel uit van de reeks Over de grens, met buitenlandervaringen van Jan van Mersbergen. Dit zijn alle afleveringen: Wir heißen alle De VriesBuiten ademLesen bitteKen je de mop van die schrijver die naar Parijs ging?145 Stroud Green RoadEen cavia op de troonTussen twee traag dovende vurenNiet naar het festivalEen hengel en kaal personeelEen glasscherf en enorme rotsen en Istanbul: verkeer, voetbal en Vastelaovend.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog