03 Februari 2015

Naar de maan

De koffielezer

‘Hoeveel keer moet ik het nog zeggen, monsieur Qu’bah, u moet altijd bij nul beginnen, dat is logisch, zonder nul kunnen we niets lezen.’
‘U bedoelt?’
‘Dat de nul een noodzakelijk kwaad is om de drab te kunnen lezen.’
‘Ik volg u niet.’
‘Ik herhaal, monsieur Qu’bah: elke Arabische tekst bestaat enkel uit medeklinkers. Alle woorden zijn tot een wortel van drie, soms vier medeklinkers te herleiden. Om woorden te vormen wordt met de wortel gespeeld door er voor-, tussen- of achtervoegsels bij te plaatsen. Ook de klinkers die door hulptekens worden weergegeven - het Arabisch kent er drie, a, u en i - kunnen worden verdubbeld, verlengd of veranderd om een woord weer te geven.’
‘Oké, maar wat heeft dat met nul te maken?’
‘Het Arabische woord voor nul is ṣifr, afgeleid van de wortel ṣ,f,r; ṣafira kan “leeg zijn”, “vrij”, “afwezig”, “verstoken van” of “evacueren” betekenen en ṣafr betekent onder andere “leeg”, aṣfar “hol” en “ongeldig” en muṣfir “met lege handen”.’

‘Juist. En?’
‘Het woord zero was eerst zefiro en daarvoor ?afira en daarvoor nog iets wat ik me niet herinner.’
‘O.’
‘In een getal kan nul veel, weinig of niets betekenen, monsieur Qu’bah, afhankelijk van de plaats waar ze zich bevindt, van cruciaal belang voor het lezen. Ik vertel u niets nieuws dat de nul in 10 of de nul in 1001 iets anders betekent.’
‘De Engelse schrijver Samuel Johnson beweerde dat alle ronde getallen vals waren.’
‘In het Westen beweren schrijvers rare dingen.’
‘Valt de 0 in 101 niet makkelijk te verwarren met de letter o van Otto?’
‘0 is een vervorming van de Egyptische hiëroglief van een oog. Het Arabische woord voor oog is “ain”, wat ook “kwade oog”, “lente”, “bron”, “opening”, “maas”, “keuze” of “verkenner” kan betekenen.”
“Als we o zeggen vormt onze mond een cirkel, misschien is daar het teken uit ontstaan. Toen ik mijn vader vroeg: “Wat hebben de banken geleerd?” maakte hij met duim en wijsvinger een cirkel en hield die voor zijn oog, terwijl hij “Noppes,” zei.’
‘We kunnen slechts leren als we verrast worden over ons eigen gedrag, monsieur Qu’bah, niet door verrassende feiten over mensen te lezen in de krant. Kop in het zand. Banken en overheden worden niet verrast door eigen gedrag. Maar door eigen bedrag: hoeveel ben ik waard?’
‘Dat ligt in hun aard.’
‘Wat hebben de banken ons geleerd? Dat is de vraag.’
‘…’
‘Dat zij in tegenstelling tot ons verzekerd zijn tegen verlies. Wij verzekeren de banken tegen verlies. Is dat logisch?’
‘Nee.’
‘Inderdaad, monsieur Qu’bah, we moeten de banken hun statuut van onaantastbaarheid ondermijnen. Geen parels voor de zwijnen, maar het varkentje wassen. Gedaan met wildebrassen. Vanaf vandaag moeten de banken een verzekeringspremie betalen, een spaarpot voor de volgende crisis. Dat is logisch als een schildpad of een papegaai.’
‘Zeer zeker, en als ik mijn zoon op een roodborstje in de tuin wijs, maakt hij van zijn een verrekijker met zijn handen en zegt: “Oooo.””
“O, een roodborstje vol o”s”…’
‘Een zomer vol o’s… als jongen zat ik met de verrekijker naar de meisjes op het tennisveld te gluren; mazen in de netten, ploffende ballen, jonge borsten, mazen in de rakets… Love zeiden ze tegen nul tijdens de warme Wimbledonzomers. Björn Borg, Conners, McEnroe… Sharapooova...’
‘Ach monsieur Qu’bah, de maan! De grote klok die achteruit loopt, de zomer van Armstrong, van de Apollo , van het aftellen… three, two, one… Zeno.’
‘Zei u Zeno?’
‘Het is een kleine stap voor de lezer van zero naar Zeno, monsieur Qu’bah.’
‘O.’
‘Volgens Zeno kon je niet naar de maan.’
‘Ah.’
‘Als je van de aarde naar de maan wilt, moet je namelijk eerst de helft ertussen afleggen, daarvoor moet je ook eerst de helft daarvan weer overbruggen. Omdat afstanden oneindig zijn, kan men nooit van de aarde naar de maan gaan.’
‘Maar, ze zijn toch naar de maan gegaan?’
‘Inderdaad, die Grieken begrepen geen jota van nul en oneindig.’
‘Rare jongens die Grieken.’
‘Ken je het verhaal van Achilles en de schildpad?’
‘Ongeveer.’
‘Volgens Zeno stond het in de sterren geschreven dat de snelle Achilles nooit de schildpad, die een kleine voorsprong kreeg tijdens een wedstrijdje lopen, kon inhalen.’
‘Ik meen me te herinneren dat het lege schild van de schildpad als teken voor nul werd gebruikt in het oude Amerika van de Maya’s.’
‘Ik zeg u monsieur, Qu’bah dat die nul de hand is die wordt getekend door de hand die zij zelf tekent.’
‘De ouroboros.’
‘De slang die in haar eigen staart bijt.’
‘Wittgenstein zei over de paradox dat als we geen antwoord kunnen formuleren, we ook de vraag in kwestie niet kunnen formuleren.’
‘Welke vraag?’
‘Wat is het geluid van één klappende hand?’
‘In het Oosten vragen schrijvers rare vragen.’
‘Kamikaze.’
‘U bedoelt?’
‘Ik heb geen flauw idee waar de zero op de vliegtuigen waarmee de kamikazepiloten zich op hun doelwitten stortten naar verwijst.’
‘Misschien naar een bouwjaar. Of een kersenbloesem.’
‘De rijzende zon?’
‘De maan.’

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog