Angst en het werkelijke leven

Schrijfdagboek uit de rivier

Na acht romans schreef Jan van Mersbergen een thriller. Voor de Revisor hield hij bij hoe dat schrijven hem verging en laat hij de vorderingen van zijn tweede thriller zien in een nieuw schrijfdagboek.

Vandaag de tiende aflevering: redactie.

(Lees ook deel 1: 'Begin', deel 2: 'Frederik', deel 3: 'Roman vs thriller', deel 4:  'Er gebeurt niks.', deel 5: 'Het verhaal van de boom', deel 6: 'Moeder en vader', deel 7: 'Kippenvel', deel 8: 'Lunch en borrel'. en deel 9: 'Omslagvoorstellen'.

Nadat ik de tweede thriller naar de uitgeverij had gestuurd was het een paar maanden stil en kwam het na wat omslagvoorstellen, een lunch en een borrel en wat heen en weer gemail tot een gesprek met de redacteur, dat zijn de gesprekken waar ik en de thriller op wachten. Het is allemaal leuk, die bijzaken om het maken van een boek heen, het gaat uiteindelijk om het schrijven en herschrijven, om het product dat ik aflever, en dat eindproduct kan alleen iets worden met gedegen redactie. Dus toen ik eind september een mailtje kreeg van mijn redacteur veerde ik op, las heel vlug die opmerkingen, nog een keer, probeerde meteen duidelijk te krijgen wat er precies stond, en toen pakte ik meteen mijn digitale kladblok erbij.

Wat er stond:

‘Het verhaal is goed en loopt goed, echter...’

Redactie begint met een compliment, zeer kort, waarna er een ‘echter’ komt, en dan begint het: het opnieuw uitdenken, het herlezen en herschrijven.

‘Echter, de jongen die het verhaal achteraf vertelt heeft te weinig angst voor wat hij heeft meegemaakt.’

Dat schreef ik over. Ik maakte het woordje angst vet.

De jongen komt in een huurauto terecht en rijdt met onbekende bestemming naar het zuiden, haalt een pakketje op, ruilt dat pakket weer, en komt zo in een erg schimmige zaak terecht. Heftige zaak. Nu is hij opgepakt en zit in een kille verhoorkamer, maar hij moet de afgelopen dagen echt bang zijn geweest. Dat mist de thriller nog.

Oké.

Tweede punt waar mijn scherpe redacteur mee kwam: het dagelijkse leven van voor al deze angstige gebeurtenissen komt nog te weinig aan bod. Dat werkelijke leven kan de verteller meer body geven. Dus ook dat maakte ik vet.

Oké, twee punten dus.

Aan de slag. Volledige document openen, het begin lezen. Hyper. Snel lezen, analyseren. Denken.

Inderdaad, die verteller is kalm en daardoor lijkt hij erg berekenend. Dat was niet de opzet van deze versie, maar zo voelt het dus wel.

Ik las haastig de eerste hoofdstukjes, want die angst van de verteller moet natuurlijk meteen vanaf het begin in het boek zitten, in zijn vertelstem. Ik las over de verhoorkamer, over de man die hem verhoort, over zijn moeder waar hij aan denkt, en over de afgelopen dagen die nog erg schimmig zijn. Hoe leg ik nu een verband tussen de structuur van de vertelling waarin de jongen aan de hand van steekwoorden zijn verhaal probeert te ordenen en zijn gemoedstoestand die niet koel en berekenend moet zijn, maar vol emoties en vol angst?

Angst en zijn werkelijke leven en de structuur van de vertelling, en het personage...

De moeder bracht de oplossing. Zij zorgt alleen voor haar zoon Leon en de twee hebben een vreemde verhouding. Zij is chaotisch en losgeslagen, de jongen is netjes en ordelijk. Zij doet yogaoefeningen die haar de ontspanning moeten geven om nog een beetje te kunnen functioneren en aan het begin van de thriller haalt Leon die oefeningen terug in zijn hoofd. Die combinatie is een optie.

Hij pakt de pen die de agent hem gegeven heeft op en gaat voor zichzelf na dat de pen een verlengstuk is van zijn hand, zijn arm, zijn schouder en zijn hoofd, waar de herinneringen aan de afgelopen dagen zitten. Rustig ademen. Noteer wat je denkt of ziet. Je hoofd rustig houden, concentreer op die pen, laat de beelden uit je hoofd op dat papier komen.

Dat doet Leon.

Bij ieder beeld en iedere gebeurtenis zal hij het moeilijk hebben want de angst die daarbij hoort voelt hij natuurlijk opnieuw, en dan geeft de mantra hand-arm-schouder-hoofd hem weer voor even rust. Dan ademt hij diep in en uit.

Dit zet meteen het tweede punt op de kaart: zijn werkelijke leven, Leons wensen en verlangens, zijn familie. Dat ga ik ook her en der in de thriller uitbouwen en een plekje geven.

Meteen begon dus het herlezen, het puzzelen, het zoeken naar passende passages, en ook het sparren met mijn redacteur. Hij zei dat er nog flink wat tikfouten in de tekst stonden en die kon iemand er wel uithalen, maar ik mailde terug dat ik alweer in mijn document had zitten krassen dus dat zou langs elkaar heen werken, die foutjes komen later nog wel. Bovendien werk ik erg slordig, dus van een paar foutjes schrik ik niet.

Ik legde hem via de mail het plan van de moeder voor, daar reageerde hij positief op, en hij had voor het verdere verloop van het verhaal, dat eigenlijk op te delen is in drie autoritten, nog een goed idee: de laatste autorit, naar de verhoorkamer toe, kan ook meer lading krijgen of meer gekaderd worden.

Ook daar ga ik naar kijken.

Tussendoor tikte ik dit stukje, eigenlijk vooral om de punten op een rijtje te krijgen, zoals de verteller van mijn tweede thriller ook zijn verhaal op een rijtje moet zien te krijgen.

Herschrijven is een kwestie van: plannen maken, direct gaan zitten, concentreren. Doen.

Ik nam me voor die 200 bladzijden te verdelen over een paar dagen. Na dat eerste kortademige begin was ik op bladzijde 20. Ik had flink wat zinnetjes veranderd en die stukken tekst blauw gekleurd in mijn word-doc. Dan kan de redacteur zien wat ik gedaan heb, en ik zelf ook. De angst van Leon zat nu in de tekst, de vader had een duidelijke plek, er moest nog meer van het dagelijkse leven van Leon bij maar dat zou in het verdere verloop van het verhaal wel komen. Vooral over zijn vrienden, zijn sociale leven. De volgende dag kwam ik tot bladzijde 30, dat ging al vlotter omdat ik nu precies wist waar ik tijdens het herlezen op moest letten. Ook werden de stukken blauw minder talrijk. Het verhaal staat wel, er kwamen alleen her en der zinnetjes bij en soms een nieuw hoofdstukje onder een apart kopje, om bijvoorbeeld de vader even een apart plekje te geven, net even meer nadruk.

Toen ik op bladzijde 50 was wist ik: nog drie dagen van vijftig bladzijden herschrijven en deze complete thriller is door de molen gehaald. Dat ben ik gaan doen. Zitten, lezen, schaven, en na vijftig bladzijden stoppen en iets anders gaan doen. De volgende dag weer verder, van honderd naar honderdvijftig, en dan het slot.

Dat deed ik, en ergens tegen bladzijde 170 kreeg het verhaal een extra puzzelelement, want alles wat er zojuist verteld was, als een reconstructie, kon nog een nieuwe laag krijgen.

Die laag werk ik nu uit.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog