, 03 November 2017

Deze week gelezen: R.J. Ellory en Joost de Vries

De redactie las twee boeken over broers: de twee manspainende broers van de nieuwe Joost de Vries en de zeer uiteenlopende broers die in R.J. Ellory's Broedertwist steeds verder en verder uit elkaar gedreven worden.

*

Jan van Mersbergen: R.J. Ellory, Broedertwist

De broedertwist uit de titel van R.J. Ellory’s mooie literaire thriller wordt pas in hoofdstuk 17 volledig duidelijk. Daarvoor hebben we gelezen over de broers Evan die in de gevangenis zit en zijn broer Carson, die inmiddels sheriff is. Als de kamergenoot van Evan vrijkomt geeft de achterblijver deze Henry een brief mee die hij aan de dochter van Evan moet geven, en die taak neemt Henry uiterst serieus. In het dorpje waar de dochter te vinden moet zijn is broer Carson sheriff. Genoeg stof voor een prima verhaal in het heden: gaat hij die dochter vinden en hoe verhouden de broers zich nu?

Dat verhaal wordt afgewisseld met het verleden van de broers en in hoofdstuk zeventien komt Evan net terug uit de oorlog in Europa en is het zijn broer die het eigenlijk jammer vindt dat hij niet gesneuveld is daar aan de andere kant van de zee, want dan had hij ‘dat verlies kunnen dragen als een man.’

De overledene wordt vergeten, zijn broer moet het met het verlies doen en dat was hem goed uitgekomen. Daarnaast speelt ook nog dat er een meisje in het dorp is waar ze allebei gek op zijn. Carson vroeg haar tijdens de afwezigheid van Evan of ze met hem wilde trouwen, en ze antwoordde: ‘Alleen als hij niet terugkomt.’ Maar hij kwam dus wel terug. Dat zijn een flink aantal mooie verhaallagen die een broeierige spanning geven.

En die arme Henry, die zijn belofte net even iets te vaak herhaald – ik heb het nu eenmaal beloofd, belofte maakt schuld, beloofd is beloofd – die zit in een lastig parket, om het maar eens vlak te zeggen, in echte thrillerflapteksttaal.

Zijn zoektocht afgewisseld met de voorgeschiedenis van de broers maken ook zonder moord en doodslag, zonder achtervolgingen en actie of geweld, een geslaagde thriller, een geslaagde roman, een geslaagd boek. Soms worden de voorgenomen belofte en de algehele situatie net iets te veel geduid, maar een bladzijde verder herpakt Ellory zich en bouwt hij verder aan zijn verhaal over twee broers die inmiddels erg ver van elkaar afstaan, letterlijk als gevangene en sheriff, maar ook gevoelsmatig, en als twee totaal verschillende mannen.

Die verhouding wordt nergens vlak uitgeschreven. Aan het einde van hoofdstuk 17 laat hij de broers bij elkaar komen, als broers. Carson zegt dan tegen Evan: ‘Maar jij bent mijn oorlogsheld, broertje.’

De man die niet de kans kreeg zijn verlies te dragen maakt van zijn niet-welkome broertje een held, omdat veteranen dat nu eenmaal zijn. In zijn hoofd, weet de lezer, kolken andere gedachten.

Fontein gaf Broedertwist uit.

Daan Stoffelsen: Joost de Vries, Oude meesters

Indiana Jones. Kuifje. Twee mansplainende broers rollen door het leven, de een een journalist op zoek naar een controversiële oligarch uit Oekraïne, de ander een startup-miljonair die zwelgt in het verleden en verzeild raakt in een blockbuster over Spaanse edellieden. Tot vlak voor het slot gaat het soepeltjes, geen rafelrandjes, geen seks, alle leeftijden, komt zo door de katholieke censuur. Maar ontzettend aanstekelijk. Het schrijfplezier van Joost de Vries is besmettelijk, het gemak waarmee hij associeert, de verhaallijnen subtiel aaneensmeedt, de smeer waarmee hij zijn personages vet aanzet en vooral het avontuur: fijn.

Hij kan ook schrijven, de eerste zinnen zijn heel atmosferisch:

'Nazomer. De dag was als een glas dat werd volgeschonken. De lucht opende zich snel, het duister werd helderblauw. Zachtgrijze wolken maakten zich uit de voeten. Het overwicht van de zon was absoluut.
Edmund had geen enkele reden om zo vroeg op te zijn — maar daar ging-ie.'

En juist dat laatste zinnetje is lekker, een streep onder dat romantische gestaar naar de lucht. De Vries wisselt dat fijn af, dat zelfingenomen gefilosofeer met zinnetjes die alles ondermijnen. Alles ondermijnend zijn sowieso de prachtige, mysterieuze vrouwen. Ze worden bewonderd (nou ja, bewonderd, Sieger en Edmund van Zeeland beschouwen ze vooral, wat is er toch zo mooi aan ze?), onderwezen en genegeerd. Gênant. Maar het slot, het slot maakt veel goed. Avontuur is iets van de negentiende eeuw, Kuifje is met pensioen, nu zijn er demonstraties tegen alles (mooie vondst, zowel in Berlijn als in Donetsk) en de zwaartekracht negeert filmwetten. Vrouwen kunnen wel wat, wraak nemen bijvoorbeeld, ze de waarheid zeggen, en de hoofdstukken waarin De Vries prinses Beatrix als personage opvoert zijn geweldig.

Ja, een fijn boek. Is het ook een groots boek? Daar moet ik nog even over nadenken. De epiloog heeft iets gehaast, een poging het ene open einde voor het andere te vervangen, bijvoorbeeld. En als avonturenroman en perfecte illustratie van mansplaining brengt Oude meesters me geen grote inzichten of verrassingen.

Oude meesters werd uitgegeven door Prometheus. Op Athenaeum.nl staat een fragment.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog