, 22 December 2017

Deze week gelezen: Pieter Waterdrinker, Paolo Cognetti

Paolo Cognetti, Pieter Waterdrinker: de redactie las een roman over de bergen waarin alles klopt, en een Russische roman die als literaire non-fictie al zeer geslaagd is.

*

Jan van Mersbergen: Paolo Cognetti, De acht bergen

Het beste boek over de bergen was voor mij Een heel leven, van Robert Seethaler. Tot nu. Van de boekenbonnen die ik laatst na een literaire avond kreeg kocht ik namelijk De acht bergen van Paolo Cognetti, ik begon direct te lezen en las het heel snel uit. De acht bergen is met recht een bestseller. Eigenlijk is het de roman die laat zien dat het heel goed mogelijk is voor een breed publiek een mooi literair boek te maken dat op die verkooplijsten niet misstaat.

Vaak is verkoop een teken dat het proza ergens gemakkelijk is, gemakzuchtig, te behapbaar, te uitleggerig - niks van dat alles bij Cognetti. Hij voert twee jongens en hun families op, brengt de verhoudingen duidelijk in kaart, net zoals hij de bergen in kaart brengt waar het verhaal zich afspeelt. De vader van de ene jongen is een woeste bergbedwinger, hij moet naar de top. De jongen zelf ontdekt dat hij een klimmer is die eerder verticaal gaat, een sportklimmer die evengoed aan een muur van een oud huis hangt dan aan een bergtop. In die verschillen schuilen de verhaalmotieven.

In het verhaal worden grote sprongen gemaakt. Alles klopt, dat zal ik nog wel eens herhalen. Vriendschap en familiebanden zijn aloude klassieke thema’s, in dit verhaal opnieuw vormgegeven in helder eerlijk proza dat past bij de passie voor het hooggebergte, voor zover ik dat kan beoordelen. ‘De tomaat at hij zo, zonder zout of iets, en ondertussen keek hij naar de bouwplaats en overdacht het werk dat ons wachtte.’ Hier is een verteller aan het woord die graag zijn verhaal doet, die beschrijvend is en die tempo maak, anders kom je niet met ‘of iets’. Het werk is even belangrijk als die tomaat, alles zintuiglijk en bevattelijk.

Vorig jaar zat ik in de buurt van Grenoble in een skigebied. Ik ging echt die berg niet op. Dat wordt het vertelperspectief van mijn nieuwe roman. Ook daarom is het mooi een boek te lezen dat ondanks de hoogte nergens zweeft. Vlotte vertelstem, goeie stijl, tijdsetting is helder. Een schoolvoorbeeld van een roman waaraan alles klopt. Zie je wel, daar zei ik het weer. 

De Bezige Bij gaf De acht bergen uit.

Daan Stoffelsen: Pieter Waterdrinker, Tsjaikovskistraat 40

Kan de nieuwe Tommy Wieringa als illustratie gelden bij de Verelendelung die Gustaaf Peek in zijn pamflet beschrijft, vroeg ik me vorige week af. Ik denk het niet, en dit zeer lezenswaardige stuk van Wieringa in De Gids bevestigt me in die indruk: Wieringa's geweldige verhaal is gemodelleerd over een goede vriend en diens tragedie. Een mooie, individuele geschiedenis, en is het al moeilijk er iets universeels maatschappelijks in te lezen, het is er dus niet in geschreven. (Wel: wat is dat toch met die ongebruikte wapens? Jaren geleden las ik er ook al een bij Bert Natter in een magnetron, onlangs lag er een in een auto in een ingezonden verhaal - als het geladen geweer van Tsjechov.)

Eenvoudiger gaat dat bij de nieuwe Pieter Waterdrinker, Tsjaikovskistraat 40. Ik ben nog niet zover gevorderd dat ik een eindoordeel mag geven, maar het is een soepele roman die wisselt tussen Waterdrinkers eerste ervaringen in Rusland, zijn huidige problemen als journalist, schrijver, man en zwager, en de gruwelen van de Russische Revolutie. En dat boek was er nooit gekomen - als niet zijn zwager geld nodig had, en de ik (laten we hem Waterdrinker noemen) hem dat toezegt. Maar hoe?

‘Ik was onhandelbaar, grimmig, kon moeilijk mijn vrouws stille verdriet verdragen over onze zieke poes en ging daarom ’s morgens al tegen elven met een wijnkater de straat op; me bezinnend hoe ik aan dat geld moest komen. Moest ik toch op het aanbod van mijn uitgever ingaan? Weer een boek. Waar haalde ik de kracht vandaan? Door de nood gedwongen ging ik overstag. Ik schreef mijn uitgever een mail waarin ik akkoord ging met een boek, dragende de werktitel: Revolutie, in te leveren op uiterlijk 1 september 2017, voor een voorschot van tienduizend euro, niet-terugvorderbaar.’

Het gaat niet zonder pathos of puntkomma's of ergernissen over het Nederlands boekenvak, maar even later toont hij aan waarom hij de aangewezen auteur is om een persoonlijke geschiedenis van de Revolutie te schrijven. In hun straat in Leningrad woonde de dichteres en schrijfster Zinaida Hippius. 'Iedere dag dacht ik wel even aan haar. Bijna niemand had de revolutie van 1917 van zo nabij meegemaakt en in haar dagboeken zo minutieus beschreven als zij.' Waterdrinker vertelt de geschiedenis met smaak en treurnis na:

‘Net als in Oostenrijk-Hongarije en in het Duitse rijk was de euforie in Rusland groot. Het volk juichte de tsaar een dag later toe, toen hij verscheen op zijn balkonnetje van het Winterpaleis. Zoals elders in Europa leek het of iedereen snakte naar oorlog. “Wat is een vaderland eigenlijk? Het volk of de staat?” vroeg Hippius zich in haar dagboek af. “Allebei. Maar als ik de Russische staat nu haat? Als die staat in zijn eigen land nu tegenover mijn volk staat?” Volgens haar was iedereen om haar heen krankzinnig geworden, ook de intellectuelen en schrijvers die de oorlog steunden en vrijwillig in dienst gingen.’

Een belangrijke vraag voor de stervende monarchie, de communistische staat én de huidige plutocratie in Rusland. Dat is de andere kracht van dit boek: hoe Waterdrinker de parallellen tussen 1917 en 1989 en 2017 moeiteloos legt. Als non-fictie is Tsjaikovskistraat 40 dus zeker geslaagd. Hoe loopt de roman af? Ik lees verder.

Nijgh & Van Ditmar gaf Tsjaikovskistraat 40 uit. Een voorpublicatie staat op Athenaeum.nl.

Geen reacties

We willen u nog veel meer vragen, maar er in ieder geval zeker van zijn dat u een mens bent, een lezer, een schrijver, maar in ieder geval geen robot.
Persoonlijke info onthouden?
Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of e-mailadres in te typen.
Omhoog