< HET PERSONAGE
HELENA HOOGENKAMP
stemmenspel

In een smaakvol ingerichte televisiestudio trekt de presentatrice haar rok omlaag over haar benen. Tip nummer één bij interviews: trek kleren aan waarin je elegant kunt zitten. De presentatrice heeft de rok staand gepast en is vergeten op de grond van de paskamer te gaan zitten en nu zal ze zich het hele interview afvragen hoeveel er van haar knieën te zien is. Ze richt zich tot het publiek: 

PRESENTATRICE: Dames en heren, welkom terug. Vandaag mag ik twee bijzondere gasten aan u voorstellen. Mag ik allereerst een daverend applaus voor Marie Kondo?

Marie Kondo loopt de studio in. De Japanse opruimgoeroe draagt een lichte zomerjurk en haar wangen glanzen als opgewreven appels. Ze pakt de handen van de presentatrice vast en buigt haar hoofd, draait zich om en buigt naar het publiek. Er klinken gilletjes, de mensen weten wie ze is en laten blijken dat ze haar herkennen. Op een paar passen afstand volgt een vertaalster die een opschrijfblokje vasthoudt. Zij zal het gesprek vertalen omdat de presentatrice geen Japans spreekt.

PRESENTATRICE: Marie Kondo is een opruimgoeroe en schrijfster. Ze schreef vier boeken die miljoenen malen verkocht werden en in 30 landen zijn verschenen. Er zijn 195 landen in de wereld. Haar opruimmethode, beter bekend als de KonMari-methode, bestaat uit het verzamelen van alle spullen die je bezit, deze tegen je hart drukken en bepalen of je positieve energie voelt. Zo niet, dan gooi je ze weg.

De vertaalster fluistert iets in het oor van Marie Kondo. Ze lacht met haar hand voor haar mond. 

PRESENTATRICE: Marie, welkom. Je bent de auteur van bestseller ‘The Life-Changing magic of tidying,’ Kijk, een paar mensen in het publiek houden het boek omhoog. Time Magazine benoemde je tot één van de 100 meest invloedrijke personen en je bent de ster van een Netflix-show. Waarom houden we zoveel van jou?

MARIE KONDO: De meeste mensen hebben moeite met voelen dat ze een keuze hebben, ze ervaren het leven als iets dat kant en klaar op hen afrolt. Ik bied een uitweg door hen te leren hoe je kiest en loslaat. 

De vertaalster vertaalt, met een Amsterdams accent:

VERTAALSTER: De filosofie van Marie spreekt iedereen aan omdat die eigenlijk niet over het opruimen van je huis gaat, maar over het opruimen van je hart.

De presentatrice weet niet welke van de twee vrouwen ze aan moet kijken. Dus knikt ze naar de lucht tussen hun schouders in. Ze denkt: “Mijn hart is een spier, zo groot als twee vuisten,” maar ze heeft van haar baas gehoord dat ze zaken te letterlijk opvat en daardoor de goede dingen des levens misloopt. 

PRESENTATRICE: Dank u wel. Dan wil ik graag uw aandacht vragen voor onze tweede gast, Chief Issak Wan Nikiau, afkomstig van het eiland Tanna uit de Republiek Vanuatu. In het begin van de Tweede Wereldoorlog ontstond op dit eiland de John Frumbeweging, een religieuze beweging die elementen van het Christendom vermengt met verering van goederen uit het Westen.

CHIEF ISSAK: Mijn vader was de eerste die sprak met John Frum. Zijn geest kan de vorm aannemen van een tijger en brengt ons boodschappen. Op een dag zal John ons komen bevrijden. Hij lijkt op Jezus. Mensen wachten al een tijdje totdat Jezus terugkomt. Wij wachten sinds de jaren vijftig, nog niet zo lang. 

PRESENTATRICE: Uw voorouders maakten, via de op Tanna gelegerde militairen, kennis met Westerse medicijnen, machinaal vervaardigde kleding en ingeblikte bonen?

CHIEF ISSAK: Wij geloven dat deze eindeloze stroom goederen niet bedoeld waren voor de overheersers, maar voor ons. Onze voorouderlijke geesten hebben deze spullen per vliegtuig gestuurd, maar de blanke soldaten hebben zich er meester van gemaakt. 

Op een groot scherm achter de presentatrice glijden foto’s voorbij van een tropisch landschap. Het gras steekt helgroen tegen de blauwe bergen in de verte af. Een rieten vliegtuig met vleugels van boomschors werpt een schaduw over een groep donkere, gehurkte mensen die onder de vleugels schuilen. De volgende foto toont een optocht van mannen die paraderen met een bamboe geweer tegen hun schouder. Hun ontblote bovenlijven zijn met rode verf voorzien van militaire insignes zoals die op schouders en borsten van moedige soldaten worden gespeld. 

CHIEF ISSAK: Door het aanleggen van rieten landingsbanen vragen wij onze voorouders om opnieuw vliegtuigen vol welvaart naar ons toe te sturen. 

PRESENTATRICE: Wat verwacht u van de komst van John Frum?

CHIEF ISSAK: Radio’s, tv’s, jeeps, boten, koelkasten, medicijnen, Coca-cola, prachtige dingen. (tegen Marie Kondo) Begrijp ik het goed, u predikt het weggooien van spullen?

MARIE KONDO: Als ze geen vreugde meer schenken, dan zeker.

CHIEF ISSAK: Maar overvloed brengt vrijheid. 

MARIE KONDO: De mensen die mijn hulp inschakelen voelen zich juist geketend door al hun verantwoordelijkheden. Ze hebben last van ruimtegebrek, tijd te kort om alles af te stoffen, en bewaren cadeaus uit schuldgevoel. 

CHIEF ISSAK: Wie overvloed heeft kan voor anderen zorgen en hoeft bij niemand in de schuld te staan.  

Nu toont het scherm foto’s van Marie Kondo-aanhangers, die enthousiast het aantal vuilniszakken laten zien dat ze uit hun huizen slepen. Hun woonkamers lijken op tempels, kalm en onbewoond.

PRESENTATRICE: Marie, hoe voelt het om als een bosbrand door de Westerse wereld te trekken?

MARIE KONDO: Ik zie mezelf liever als een bevrijder van de spullen die liefdeloos en vergeten in bergruimtes worden gepropt. 

VERTAALSTER: De grote winnaars van de MarieKondo-methode zijn de ongedragen fuchsia broekpakken en broodbakmachines die nu verder reizen naar hun volgende eigenaar. 

De presentatrice haalt een verkleurd pocketboek tevoorschijn en legt het naast zich op de rode bank.

PRESENTATRICE: Dit boek lag sinds 2003 op mijn moeders nachtkastje. Ze is vorig jaar overleden. Kunt u me adviseren wat ik er het beste mee kan doen?

MARIE: Kunt u dit boek tegen uw hart drukken en vertellen wat uw voelt?

VERTAALSTER: Does it spark joy?

PRESENTATRICE: Wat betekent dat?

VERTAALSTER: Dat is lastig te vertalen. In het Engels verwijst het naar geluk, maar in het Japans beschrijft het een kloppend, fladderend gevoel. Heeft dit object een hartslag?

CHIEF ISSAK: Alle herinneringen hebben een hartslag.  

De presentatrice pakt het boek met twee handen vast. Voelt ze een hartslag of zijn het haar vingertoppen die kloppen van vermoeidheid? Haar gevoelens veranderen zo vaak, afhankelijk van haar honger of stress en hoe het weer zich gedraagt. Ook haar herinneringen helpen haar niet, die blijven samenvloeien met de kennis van nu. Ze vraagt zich af hoe ze kritisch kan kijken naar datgene wat haar dagelijks omringt, en dat zo vertrouwd voelt als warm water. Ze weet de ogen van het publiek op zich gericht, en dat ze zullen applaudisseren, welke keuze ze ook maakt.